Na lijevoj obali Rakitnice, u rogatičkom naselju Donje Polje, hram Svete Trojice već gotovo vijek i po čuva uspomenu na burnu istoriju ovog kraja. Sagrađen između 1883. i 1886. godine, u vremenu nakon okončanja osmanske vlasti, hram je postao važno duhovno središte i jedan od simbola nacionalnog preporoda srpskog stanovništva Rogatice.

Iz Opštine Rogatica podsjećaju na priču o nestalom ikonostasu hrama Svete Trojice, čija sudbina i poslije više od osam decenija ostaje jedno od nerazriješenih poglavlja istorije ovog hrama.

„Sazidan od kamena, u neobičnom gotskom stilu za pravoslavne hramove, u sebi nosi i mnogo dublje slojeve prošlosti. U njegove zidove uzidani su stećak i nadgrobna ploča koji svjedoče o životu na ovom prostoru vijekovima prije izgradnje samog hrama.

Unutrašnjost hrama od 1897. godine krasio je veličanstven ikonostas. Izrađen je kao umjetničko djelo visokog kvaliteta, a ikone je, prema dostupnim podacima, radio akademski slikar Anastas Bocarić. Nažalost, ovo remek-djelo zadržalo se u hramu nepunih pola vijeka.

Tokom Drugog svjetskog rata hram Svete Trojice je teško stradao. Iz njega je odneseno gotovo sve, čak i cijeli ikonostas. Prema svjedočenjima, uvidjevši njegovu ljepotu i vrijednost, italijanska vojska ga je pažljivo demontirala, spakovala u sanduke i otpremila najvjerovatnije u Italiju. Tada se rađa misterija koja nikada nije riješena.

Ni nakon više od osam decenija nije poznato krajnje odredište ikonostasa, odnosno da li je sačuvan u cjelini ili je rasut po privatnim i javnim zbirkama.

Foto: Opština Rogatica/Fejsbuk

Nakon rata, hram je obnovljen snagom volje i vjere naroda. Šezdesetih godina postavljen je novi ikonostas, rad samoukog rezbara Sime Stanišića, dok je ikone izradio akademski slikar Nikodim Brkić. Taj ikonostas služio je decenijama kao simbol oporavka i nastavka duhovnog života srpskog naroda u Rogatici.

Prije petnaestak godina rogatički hram je dobio novi, treći ikonostas, koji danas krasi njegovu unutrašnjost, a koji je djelo ruku duboresca Rajka Šinikovića i ikonopisca Nenada Despića.

Ipak, pitanje prvog ikonostasa ostaje i dalje otvoreno. Da li se nalazi u nekom italijanskom muzeju, crkvi ili je zauvijek izgubljen u vrtlogu rata?

Ne tako davna istorija svjedoči da su brojni italijanski vojnici, koji su čuvali srpske manastire na Kosovu, upravo u dodiru sa pravoslavnim svetinjama pronalazili istinski mir, duboko pokajanje i nepokolebljivu vjeru. Takva svjedočanstva bude nadu da je možda i rogatički ikonostas Božijim promislom dospio tamo gdje je bilo potrebno i gdje nije posmatran kao ratni plijen, već kao svetinja koja i danas ispunjava svoju osnovnu namjenu.

Kakva god da je bila njegova konačna sudbina, jedno je sigurno – narod Rogatice nije gubio vjeru i očajavao, već je podigao novi, a nakon pola vijeka još jedan ikonostas. A jedina sačuvana fotografija prvog ikonostasa hrama Svete Trojice u Rogatici ostaje kao trajno svjedočanstvo o njegovom postojanju, ali i o snazi vjere naroda koji je uprkos svim stradanjima i rušenjima uvijek bio spreman da gradi i obnavlja iznova.“