159
AQI
NEZDRAVO

PROSJEČNE VRIJEDNOSTI ZA PERIODE:

1 sat
6 sati
24 sata
7 dana
158
164
157
127
Vojvode Radomira Putnika, I. Ilidža
171
AQI
NEZDRAVO

PROSJEČNE VRIJEDNOSTI ZA PERIODE:

1 sat
6 sati
24 sata
7 dana
167
170
159
136
Trg Srbija, I. Novo Sarajevo
85
AQI
UMJERENO

PROSJEČNE VRIJEDNOSTI ZA PERIODE:

1 sat
6 sati
24 sata
7 dana
106
86
59
52
Brus - Trebević, I. Stari Grad
129
AQI
NEZDRAVO ZA OSJETLjIVE GRUPE

PROSJEČNE VRIJEDNOSTI ZA PERIODE:

1 sat
6 sati
24 sata
7 dana
153
164
160
149
Romanijska ulica, Pale
129
AQI
NEZDRAVO ZA OSJETLjIVE GRUPE

PROSJEČNE VRIJEDNOSTI ZA PERIODE:

1 sat
6 sati
24 sata
7 dana
118
149
154
140
Glasinačka ulica, Sokolac
92
AQI
UMJERENO

PROSJEČNE VRIJEDNOSTI ZA PERIODE:

1 sat
6 sati
24 sata
7 dana
89
84
81
75
Principova ulica, Foča
58
AQI
UMJERENO

PROSJEČNE VRIJEDNOSTI ZA PERIODE:

1 sat
6 sati
24 sata
7 dana
43
36
46
58
Herceg Stjepana Kosače, Trebinje
LOKACIJE ZA KOJE TRENUTNO PODACI NISU DOSTUPNI
PODACI NISU DOSTUPNI!
PODACI NISU DOSTUPNI!

Šta je AQI?

Brojka koju vidite na aplikacijama predstavlja indeks kvaliteta vazduha (Air Quality Index, AQI) i služi da podatke o trenutnim koncentracijama zagađujućih materija u vazduhu (koje se mjere u mikrogramima po metru kubnom) "prevede" u skalu jednostavniju za razumijevanje kojom bi se ocijenilo trenutno stanje kvaliteta vazduha na određenom području. Veća indeksna vrijednost znači zagađeniji zrak i ozbiljnije eventualne posljedice po zdravlje. Na primjer, 50 indeksnih poena znači relativno čist zrak i malu vjerovatnoću štete po zdravlje, dok indeksna vrijednost od preko 300 poena znači zagađenje visokog nivoa, izuzetno opasnog po zdravlje svih građana. Vrijednosti na skali se mogu kretati od 1 do 500, a kvalitet vazduha je podeljen u 6 kategorija, od zelene – dobre, do bordo, koja je ocijenjena kao opasna:

INDEKS OPIS UTICAJ NA ZDRAVLjE UPOZORENjE
0-50 DOBRO Nema. Nema.
51-100 UMJERENO Izuzetno osjetljive osobe mogu iskusiti simptome respiratornih bolesti, moguće pogoršanje simptoma srčanih i plućnih bolesti kod kardiopulmoloških pacijenata i starijih osoba. Izuzetno osjetljive osobe bi trebale smanjiti duže ili naporne aktivnosti na otvorenom.
101-150 NEZDRAVO ZA OSJETLjIVE GRUPE Povećana mogućnost simptoma respiratornih bolesti kod osjetljivih grupa stanovništva uključujući starije osobe. Moguće pogoršanje simptoma srčanih i plućnih bolesti i uranjena smrtnost kod osoba sa plućnim i srčanim bolestima. Osobe sa plućnim i srčanim bolestima, djeca i stariji bi trebali smanjiti duže ili naporne aktivnosti na otvorenom.
151-200 NEZDRAVO Pogoršanje simptoma respiratornih bolesti kod osjetljivih grupa stanovništva uključujući starije osobe i djecu. Porast pogoršanja simptoma srčanih i plućnih bolesti i uranjene smrtnosti kod osoba sa plućnim i srčanim bolestima. Povećanje respiratornih smetnji kod svakoga. Osobe sa plućnim i srčanim bolestima, djeca i stariji bi trebali izbjegavati bilo kakve aktivnosti na otvorenom.
201-300 VEOMA NEZDRAVO Značajno pogoršanje simptoma respiratornih bolesti kod osjetljivih grupa stanovništva uključujući starije osobe i djecu. Značajno pogoršanje simptoma srčanih i plućnih bolesti i povećanje smrtnosti kod osoba sa plućnim i srčanim bolestima. Značajno povećanje respiratornih smetnji kod svakoga. Osobe sa plućnim i srčanim bolestima, djeca i stariji bi trebali izbjegavati bilo kakve aktivnosti na otvorenom.
300+ OPASNO Ozbiljno pogoršanje simptoma respiratornih bolesti kod osjetljivih grupa, uključujući starije osobe i djecu, te efekata srčanih i plućnih bolesti i povećanje smrtnosti kod plućnih i srčanih bolesnika. Ozbiljan rizik efekata respiratornih bolesti kod svakoga. Svi bi trebali izbjegavati ikakve fizičke aktivnosti na otvorenom. Osobe sa plućnim i srčanim bolestima, djeca i stariji trebaju ostati kod kuće i smanjiti sve fizičke aktivnosti.

Odakle aplikacije prikupljaju podatke?

Podaci koje možete vidjeti na aplikacijama dolaze od mjernih stanica koje su postavljene na različitim mjestima u opštinama/gradovima. Mjerne stanice su opremljene senzorima koji mjere koncentracije zagađujućih materija.

Šta je temperaturna inverzija?

Temperatura vazduha obično pada sa povećanjem nadmorske visine (1 °C na 100 m). Ali tokom hladnih zimskih noći površina zemlje veoma brzo gubi temperaturu. Zrak u blizini površine postaje hladniji od zraka iznad njega i tako nastaje topliji sloj vazduha, iznad hladnijeg. To se naziva temperaturna inverzija. Pri ovakvoj temperaturnoj inverziji, topli vazduh deluje kao poklopac, prekrivajući opasne čestice.

Kakva je veza između inverzije temperature i kvaliteta vazduha?

Slojevi toplog vazduha sprečavaju da zrak ispod njega prođe. Zbog toga, zagađivači koji se stvaraju prilikom loženja u domaćinstvima, izduvni gasovi vozila i drugi industrijski zagađivači, kruže u blizini površine. Koncentracija toksina u vazduhu koji udišemo raste i postajemo zaglavljeni u “kupoli”.

Grad smješten u dolini i blizu planina podložniji je temperaturnoj inverziji od drugih gradova. Hladni vazduh je gušći i teži; zbog toga često “klizi” niz padinu planine i završava u dolini, ostavljajući topliji zrak iznad.

Zimska hladnoća znači sagorijevanje više fosilnih goriva

Iako je industrijsko zagađenje na konstantnom nivou tokom cijele godine, zagrijavanje domaćinstava i emisije iz vozila su veći tokom hladnijih zimskih dana. Naročito u siromašnijim zemljama u kojima se u domaćinstvima loži ugalj i razno smeće. Nivo PM 2.5 čestica, ugljen monoksida i drugih toksina se time znatno se povećava. PM 2.5 predstavlja čestične materije (particulate matter – PM) koje imaju prečnik manji od 2.5 mikrometra. Pošto su vrlo male i lagane, fine čestice ostaju duže u vazduhu nego teže čestice. Zahvaljujući svojoj maloj veličini, čestice manje od 2.5 mikrometara su sposobne da prođu nos i grlo, te mogu da prodru duboko u pluća, a čak mogu ući i u krvotok, što ih čini izuzetno opasnim za čovjeka.

Rješenje za ovaj problem postoji

Informisanost javnosti o problemu kvaliteta vazduha u našoj zemlji i regionu je u posljednje vrijeme znatno porasla. Sada je potrebno energiju što više usmjeriti u rješavanje ovog problema. Mjere su razne, od subvencionisanja kupovine efikasnijih peći i kvalitetnijeg goriva za građane, preko unapređenja energetske efikasnosti, pa sve do napuštanja uglja kao energenta i prelaska na obnovljive izvore energije.

Istovremeno, sve mjere koje povoljno utiču na smanjenje zagađenja vazduha takođe će doprinijeti i smanjenju emisija gasova sa efektom staklene bašte i ublažavanju klimatskih promena.