U Republika Srpska danas je Dan žalosti u znak sjećanja na žrtve ustaškog genocida počinjenog u koncentracionom logoru Jasenovac i njegovom najvećem stratištu Donja Gradina tokom Drugog svjetskog rata.

Odluku o proglašenju Dana žalosti donijela je Vlada Republike Srpske na telefonskoj sjednici 3. aprila, a obilježava se na način predviđen Zakonom o obilježavanju dana žalosti.

Koncentracioni logor Jasenovac, poznat kao „logor smrti“, osnovan je u avgustu 1941. godine. U toj najvećoj "fabrici smrti" na Balkanu, od ljeta 1941. do 30. aprila 1945, ustaše su ubile stotine hiljada mahom Srba, Jevreja i Roma.

Sistem logora je obuhvatalo čak 80 logora, a Donja Gradina je bila najveće stratište.

Prema podacima Spomen-područja Donja Gradina, u Jasenovcu je stradalo oko 700.000 ljudi, među kojima 500.000 Srba, 40.000 Roma, 33.000 Jevreja i 127.000 antifašista, dok ukupan broj žrtava nikada nije precizno utvrđen.

Tokom rata, jedino mjesto u Evropi sa specijalnim logorima za djecu bila je teritorija tadašnje NDH. Od decembra 1941. do aprila 1942. godine ubijeno je 19.544 srpske djece. Mnoga su stradala u najtežim uslovima, od gladi, bolesti, žeđi i hladnoće, ali i u masovnim likvidacijama.

Sredinom septembra 1942. godine u Jasenovcu je ubijen veliki broj djece, koja su dovožena u ciglanu i spaljivana, dok je u oktobru iste godine u Donjoj Gradini pogubljeno oko 300 djece.

Zahvaljujući humanitarnoj akciji koju je predvodila Diana Budisavljević, spaseno je oko 12.000 djece, uz pomoć brojnih saradnika i dobrotvora.

Ove godine navršava se 81 godina od proboja posljednje grupe logoraša iz Jasenovca. Oko 600 zatvorenika pokušalo je 22. aprila 1945. godine da se domogne slobode, ali je u tome uspjelo tek njih šezdesetak.

Nakon rata, u okviru politike tadašnjih vlasti, komunističke vlasti su činile sve da se Jasenovac pominje što manje.