Ministar kulture Nikola Selaković izjavio je sinoć da je na Kosovu i Metohiji od 1999. godine uništeno 156 srpskih crkava i manastira i 255 srpskih grobalja, a da je ukradeno ili uništeno više od 10.000 ikona i raznih crkvenih predmeta.

Govoreći na otvaranju izložbe o srpskim srednjovjekovnim manastirima u opasnosti u Leskovcu, u okviru obilježavanja 20. godišnjice upisa manastira Visoki Dečani u UNESKO-ov registar nepokretne kulturne baštine od značaja za čovječanstvo, Selaković je naglasio da se uništavanje srpske kulturne baštine odvijalo pred očima međunarodne javnosti i mirovnih snaga, te da za to niko nikada nije odgovarao.

- Albanski narod sa kojim smo zajedno živeli i koji danas živi na Kosovu i Metohiji prisutan je nešto više od 320 godina. Za tih 320 godina oni nisu stvorili ništa što se može nazvati albanskim kulturnim nasleđem, a mi smo za manje od dva veka stvorili toliko toga da ono i danas sija i svetli toliko da ga može videti čitavo čovečanstvo - rekao je Selaković.

Dodao je da sve što se dešava na političkom planu ne može da promijeni tu činjenicu.

Kosovski zavjet i istorijski kontinuitet

- Da promeni istinu jedino može gubitak naše svesti da sve ono što je na Kosovu i Metohiji, što svedoči kontinuitet našeg etničkog i nacionalnog prisustva, naše državnosti i naše kulture, izvorno i iznad svega pripada nama, a može postati tuđe tek kada ga se mi odreknemo. Ova izložba je jasan signal, jasan glas i jasno opredeljenje ove generacije za vernost i odanost kosovskom zavjetu i poruka da se mi niti odričemo niti možemo odreći onoga što je vijekovima naše -  poručio je Selaković.

Četiri bisera srpske srednjovjekovne kulture

Podsjetio je da je 2024. godine navršeno 20 godina od upisa Visokih Dečana u UNESKO-ov registar, a da su u naredne tri godine u taj registar upisani i Pećka patrijaršija, Gračanica i Bogorodica Ljeviška.

- Ono što je važno da kažemo u ovoj godini jeste da je prošlo 20 godina od kada su ova četiri bisera srpske srednjovekovne kulture, umetnosti i sakralnog graditeljstva upisana u UNESKO registar kulturnih dobara od značaja za čovečanstvo – i da se ona i danas nalaze u opasnosti. Ne govorimo o Bliskom ili Srednjem istoku, niti o drugim ratnim žarištima širom Evrope i sveta. Govorimo o Kosovu i Metohiji, gde su ratna dešavanja navodno prestala prije 27 godina. Mi tu imamo svetsku baštinu od značaja za čovečanstvo koja je u opasnosti - naveo je Selaković.

Izložba predstavljena u evropskim gradovima

Selaković je naglasio da je izložba o srpskim srednjovjekovnim manastirima u opasnosti premijerno prikazana u Parizu, u sjedištu UNESKO-a, 24. novembra 2024. godine, a potom i u Kulturno-informativnom centru Srbije u tom gradu.

- Osnovni cilj ove izložbe bio je da naše ugroženo kulturno blago, koje je izloženo napadima, rušenju i istorijskom falsifikovanju, predstavimo što većem broju naroda širom sveta - naveo je ministar.

Dodao je da je izložba, nakon Pariza, prikazana i u Bukureštu, Bratislavi, Temišvaru, Banjaluci, istorijskom Sarajevu i Budimpešti, a do kraja godine planirana je i u Solunu, Atini, Nikoziji, Moskvi, Pekingu i Meksiko Sitiju.

Opasnost od istorijskih falsifikata

Ministar je upozorio i na poseban aspekt ugrožavanja srpskih srednjovjekovnih spomenika na Kosovu i Metohiji – pokušaje istorijskih fabrikacija i falsifikovanja.

- Srpski narod se već više puta suočio sa nečim što se može nazvati samo kulturocid. To zlo ne želi da uništi samo kulturu jednog naroda, već kulturu kao identitet – sve do zatiranja postojanja čitavog naroda - rekao je Selaković.

Kako je naveo, u prvom koraku kulturocida dolazi do fizičkog uništavanja kulture i njene zabrane, što je često uvod u genocid ili etničko čišćenje.

- U drugom koraku pristupa se falsifikovanju istorije i brisanju kulture. Etničko čišćenje postaje čišćenje kulture od onih kojima ta kultura izvorno pripada. Na kraju, u trećem koraku, ono što je izbeglo uništenje i čije je poreklo uklonjeno, otima se od žrtve i prisvaja kao nasleđe zločinca. To bismo mogli nazvati čišćenjem istorije – brisanjem tragova žrtve, pa kulturocid na kraju postaje savršen zločin - objasnio je Selaković.

On je dodao da, prema tom obrascu, kulturocid na Kosovu i Metohiji djeluje kao da je u svojoj završnoj fazi.

- Iskustvo srpskog naroda iz Drugog svetskog rata, posebno u tadašnjoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, kao i tokom devedesetih godina, pokazuje da otimanje kulturnog nasleđa nije kraj, već najava novog, još težeg ciklusa nasilja. Tome se mora stati na put. To je misija koja nam pripada i kojoj nas je istorija posvetila - poručio je Selaković.

On je zaključio da izložba predstavlja svjedočanstvo o potrebi zaštite kulturnog nasljeđa – ne samo srpskog naroda, već i cijelog čovječanstva.