Istočno Sarajevo je izraslo tiho, iz potrebe čovjeka da iščupane korijene ponovo poveže sa zemljom i negdje ostane. Da nešto sačuva i nekome pripada.

Istočno Sarajevo izraslo je iz sudbina ljudi koji su, krenuvši u neizvjesnost i bespovrat, na praznom prostoru podizali grad koji je dublji od kamena od kojeg je sazidan.

I zato ovaj grad nisu najprije činile zgrade, nego imena. Ljudi koji su živjeli skromno, u tišini stvarali, učili druge i tiho vjerovali da svaki njihov trud ima smisla, čak i onda kada ga niko ne čuje i ne vidi.

Danas njihova imena nose ulice koje pričaju o čovjeku, djelima, vremenu i vrijednostima koje su nadživjele i njega i vrijeme u kojem je živio.

Upravo zato pokrećemo seriju tekstova posvećenu znamenitim ličnostima čija imena žive na kartama Istočnog Sarajeva. Svakim novim tekstom vraćamo im život i podsjećamo na vrijednosti koje su nosili i čuvamo od zaborava ono što je dio našeg zajedničkog nasljeđa.

Slavko Leovac - srpski književnik, književni kritičar, istoričar, predsjednik Akademije nauka i umjetnosti Republike i član Senata Republike Srpske.

Akademik profesor doktor Slavko Leovac rođen je 27. marta 1929. u Mostaru. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Sarajevu, a klasičnu filologiju na beogradskom Filozofskom fakultetu (1957).

Prve književne i naučne radove objavio je krajem 1952. i početkom 1953. godine. U Sarajevu je bio jedan od urednika časopisa „Izraz” od 1957. do 1972. godine, urednik Izdavačkog preduzeća „Svjetlost” i „Veselin Masleša“, te rukovodilac Centra za opšte obrazovanje Narodnog pozorišta u Sarajevu.

Doktorsku disertaciju Helenska misao i srpska književnost XX vijeka odbranio je na Filozofskom fakultetu u Beogradu, 1962. godine. Iste godine izabran je za docenta na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Na istom fakultetu, na Katedri za istoriju jugoslovenskih književnosti, biran je u zvanje vanrednog (1967) i redovnog (1972) profesora. Predavao je predmete Uvod u opštu istoriju književnosti i Opštu književnost. Jedan je od osnivača Odsjeka za opštu književnost, teatrologiju i bibliotekarstvo (1972), na kojem je predavao predmete Antička književnost i Moderni evropski roman.

Odlazak iz Sarajeva u Beograd

U Sarajevu je živio do 1992. godine. Početkom Odbrambeno-otadžbinskog rata otvoreno je stao uz svoj narod i javno iskazao to svoje opredjeljenje. Zbog toga je mnogo stradao: izbačen je iz službe i bio je maltretiran. Zapisano je da je sva mučenja podnio stoički i dostojanstveno.

„Nije savio glavu, nije pokleknuo. Išao je uspravno, uprkos svemu. Za divljenje je bilo, istovremeno i dirljivo, videti ga kako sam čvrsto korača glavnom sarajevskom ulicom, dok svuda naokolo puca, a dojučerašnje komšije motre ga sa mržnjom“ – zapisao je Radovan Vučković, književnik i istoričar književnosti, nakon Leovčeve smrti.

Ipak, nakon što su ga muslimanske vlasti mučile i maltretirale pet mjeseci, sa suprugom je pobjegao iz Sarajeva i otišao u Beograd.

Od dolaska u Beograd 1992. je radio kao profesor na Katedri za srpsku književnost Filološkog fakulteta u Beogradu do penzionisanja 1994. godine. Poslije penzionisanja, Leovac je predavao na postdiplomskim studijama kao gostujući profesor na Filozofskom fakultetu u Banjaluci i Srpskom, danas Istočnom Sarajevu. Bio je član uređivačkog odbora Komisije za izradu Srpske retrospektivne bibliografije u periodu 1989-1994. godin i zamjenik predsjednika u periodu 1995-2004.

Akademik Slavko Leovac preminuo je 5. septembra 2000. godine u Beogradu.

Zapaženo angažovanje u Republici Srpskoj

Leovac je bio inicijator i glavni nosilac osnivanja Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske.

Za dopisnog člana Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske izabran je 11. oktobra 1996, dok je redovni član postao 27. juna 1997. Funkciju potpredsjednika ANURS-a obavljao je od 11. oktobra 1996. do 4. maja 2000, kada je izabran za predsjednika Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske. Na poziciji predsjednika ANURS-a ostao je do smrti.

Njegovom zaslugom i za kratko vrijeme organizovani su simpozijumi i štampani zbornici Srpski duhovni prostor i Aleksa Šantić - život i djelo.

Takođe, bio je senator Republiku Srpske u prvom sazivu Senata 1996. godine.

Dobitnik brojnih priznanja

Za svoj književni i naučni rad dobio je brojne nagrade i priznanja, među kojima su značajnije Šestoaprilska nagrada grada Sarajeva (1960) i Dvadesetsedmojulska nagrada BiH (1965), „Veselin Masleša“ (1988) i druga priznanja.

Učestvovao je u raznim projektima, od kojih su najvažniji Srpska književna kritika i Prilozi za istoriju književnosti Bosne i Hercegovine, u dvadeset pet tomova.

Važnija djela

Objavio je 18 knjiga i više od 350 radova, rasprava, ogleda i članaka, uglavnom iz opšte književnosti, teorije (poetike) književnosti i istorije i kritike srpske književnosti. Pored knjiga iz oblasti istorije književnosti i komparativne književnosti, pisao je teorijske eseje i kritičke analize, u kojima je nastojao da iznese svoj stav o pitanjima savremene poezije, proze i drame, da analizira probleme književnosti, ali i književne kritike, da prikaže savremene pisce i njihove knjige. Takođe, pisao je i rasprave o kritici i istoriji književnosti.

Neka od važnijih djela su: Svijetlo i tamno. Pregled književnosti Bosne i Hercegovine od 1918. do 1956, Sarajevo 1957; Mit i poezija, Sarajevo 1960; Helenska tradicija i srpska književnost XX vijeka, Sarajevo 1963; Drama poezije, Sarajevo 1963; Metamorfoze, Sarajevo 1965; Kritika i kreacija, Sarajevo 1972; Portreti srpskih pisaca XIX vijeka, Beograd 1978; Pripovjedač Ivo Andrić, Novi Sad 1979; Romansijer Miloš Crnjanski, Sarajevo 1981; Momčilo Nastasijević, književno djelo, Gornji Milanovac 1983; Jovan Dučić, književno djelo, Sarajevo 1985; Književno djelo Isidore Sekulić, Beograd 1986; Traktat o književnosti, Sarajevo 1988; Književna kritika Bosne i Hercegovine (1878-1941), Sarajevo 1991; Srpska književnost i srpski duhovni prostor, Banja Luka – Srpsko Sarajevo 1999; Poezija i kritika, Beograd 1994; Razmatranja o književnosti i umjetnosti, Banja Luka 2000.

Sjećanje na akademika Leovca u Istočnoj Ilidži

Istočna Ilidža odala je priznanje akademiku Leovcu pa tako ulica u naselju Mladičko polje nosi njegovo ime, kao omaž za njegov doprinos nauci i trajni uticaj.