Potpredsjednik Matice Srpske istoričar Jovan Delić rekao je da se hajduci u većini djela i u narodnom sjećanju, na neki način, pominju kao čuvari kosovske tradicije i zavjeta.

Delić, koji učestvuje na prvoj sesiji naučnog skupa "Hajduci u srpskoj istoriji i pamćenju" na Ravnoj Romaniji, kaže da se u "Gorskom vijencu" Petra Petrovića Njegoša bar pet epizoda tiče teme hajuduka i hajdučije, iako u tom djelu nema likova hajduka.

On je rekao da je hajducima u tom djelu dato vrlo visoko mjesto, čak i neočekivano visoko s obzirom da to pjeva jedan vladika, te da su na neki način oni čuvari kosovske tradicije i zavjeta.

Delić kaže da se u "Gorskom vijencu" samo u jednom mjestu pominje u pogrdnom značenju "kaurski hajduk", što je tursko značenje, prema kome je hajduk - odmetnik, razbojnik i samovoljni bezakonik.

Na prvoj sesiji ovog naučnog skupa koji je toku u porti manastira Svetog velikomučenika Georgija na Ravnoj Romaniji u organizaciji Matice srpske iz Novog Sada, istoričar Ferenc Nemet govorio je hajducima u Ugarskoj od druge polovine 15. do 18. vijeka.

Veljko Maksić iz Vukovara, koji radi u tom gradu u Zajedničkom vijeću opština, a ranije je bio spoljni saradnji Filozofskog fakulteta u Osijeku, govorio je o statusu hajduka u slavonsko-sremskom prostoru tokom 18. vijeka.

On je naveo da se u tim krajevima na ulogu hajduka često zaboravljalo iako je hajdučija i tu bila vrlo intenzivna.

Prema njegovim riječima, hajdučija je zadavala ozbiljne probleme tadašnjoj vlasti.

- Gledajući na hajdučiju, ne možemo jednostavno dati odgovor šta je ona bila jer u mnogome zavisi od slučaja do slučaja - dodao je on.

On je naveo da postoje činjenice da se u nekom trenutku hajdučija može izjednačiti sa razbojništvom, ali isto tako i jednaka činjenica da se može poistovijetiti sa nekim opštim težnjama seljaštva koje je žudjelo za slobodom, a hajduci su im pružali nadu da se to u nekom trenutku može i desiti.

Nada Trifković iz Zvornika, doktorand na Univerzitetu u Istanbulu, danas je na naučnom skupu na Ravnoj Romaniji predstavila svoj rad o ulozi i aktivnosti hajduka tokom bečkog rata.

Ona kaže da je vrlo značajno i mjesto gdje se skup održava, kao i tema koja je donekle zapostavljena u našoj istoriografiji, te izrazila uvjerenje da baš zato treba nastaviti istraživati ovu temu uz istorijske činjenice.

- Ono što sam ja zaključila na osnovu svog istraživanja je da su hajduci već krajem 17. vijeka predstavljali veliku podršku i značaj za austrijsku vojsku jer su joj pomagali u presijecanju puteva osmanlijske vojske i otežavali im kretanje preko Balkana - dodala je ona.

Naučni skup organizuje sokolačka Ustanova za kulturu "Pero Kosorić" u saradnji sa Maticom srpskom iz Novog Sada.