Spomenici "Žepa, juni 1992. godine" autora Stefana Lopatića potrebno je dopunjeno izdanje kako bi u potpunosti bio rasvijetljen događaj u kom je živote izgubilo 45 srpskih boraca koje su iz zasjede u kanjonu rijeke Žepe napali pripadnici takozvane Armije BiH, poruka je sa javne tribvine, koju je večeras na Palama organizovala Boračka organizacija ove opštine.

Podsjećajući da je u junu održan svečani dio promocije spomenice, Lopatić je novinarima rekao da je večeras na Palama organizovan njen radni dio. Kako je naveo, spomenica nije klasično istoriografsko djelo, već obrađuje temu koja je i dalje bliska kako učesnicima događaja, tako i zajednici koju su ti događaji duboko potresli.

- S obzirom na to da je mnogo direktnih svjedoka prisutno u ovoj zajednici, mi smo planirali da večeras na tribini popunimo ono što bi mogli nazvati istorijskim bjelinama. Naime, istorije ima onoliko koliko ima istorijskih izvora -  rekao je Lopatić, prenosi Srna.

On je istakao da je u prethodnom istraživačkom radu uspio prikupiti određeni broj sjećanja koja su bila krucijalna, te izrazio nadu da će se zajedno sa prisutnima na tribini otvoriti i pitanja koja su ostala nerazriješena.

Foto: srna.rs

Prema njegovim riječima, tribina bi trebalo da podstakne i druge učesnike tog događaja da dođu i svojim sjećanjima dopune spomenicu, koja bi mogla predstavljati korak naprijed u rasvjetljavanju događaja u kanjonu Budičinog potoka.

Učesnik događaja na Žepi Boško Tomić rekao je da spomenicu treba dopuniti i djelimično korigovati, ističući da akteri tog događaja teško mogu sagledati kompletnu situaciju, s obzirom da je kolona srpskih boraca bila duga više od jednog kilometra, te da je svako od njih zasjedu muslimanske vojske doživio na različit način.

- Ono što je strašno jeste da je u jednom danu, iz jednog mjesta poginulo 45 ljudi.
Mi danas spominjemo slavnu bitku na Košarama, gdje je za tri mjeseca poginulo 108 ljudi. Herojska borba, nadljudska... Ali i ovo na Žepi je bilo veoma teško, tih 70 sati biti u okruženju, bez vode, radio veze... - prisjeti se Tomić.

On je naveo da im je muslimanska vojska spremila zasjedu, iako je postojao dogovor o mirnom prolasku, kako bi vojnicima dostavili hranu i vodu.

Tomić je istakao da je događaj u Žepi ostavio teške posljedice na svakog učesnika pojedinačno, ali i na Pale u cjelini, te dodao da svi oni zaslužuju znatno više pažnje, poštovanja i uvažavanja nego što im se trenutno ukazuje.

Predsjednik Predsjedništva Boračke organizacije Pale Jasna Lazarević Gavrilović rekla je da je Žepa najtragičniji događaj iz Odbrambeno-otadžbinskog rata na teritoriji ove lokalne zajednice, jer je tih dana u junu živote izgubilo 45 boraca Vojske Republike Srpske.

Prema njenim riječima, još teže od samog gubitka bilo je to što je, tragajući za istinom, u vojnoj dokumentaciji pronađeno da je sva odgovornost za pogibiju boraca stavljana na njihov teret.

Ona je istakla da je zadovoljna što je objavljena spomenica „Žepa, juni 1992. godine“, navodeći da je to bila obaveza prema jednoj časnoj generaciji koja je izgubila živote u tom događaju.

Gavrilovićeva je rekla da je spomenica prvi dio zadatka, te izrazila nadu da će tribina motivisati preživjele učesnike Žepe da dođu u Dokumentacioni centar Boračke organizacije opštine Pale, da se zajedno prikupi ostatak građe i da se objedini drugo dopunjeno izdanje koje će dati puni odgovor na pitanje Žepe koje
se toliko dugo očekuje.

Kolona Sarajevsko-romanijskog korpusa Vojske Republike Srpske napadnuta je 4. juna 1992. godine dok se kretala prema brdu Zlovrh, sa zadatkom da dostavi hranu i vodu za 13 vojnika koji su na toj koti obezbjeđivali radio-relejni objekat.

Sa muslimanskom stranom bio je postignut dogovor da srpski vojnici mirno prođu, međutim, oni su taj dogovor prekršili i s leđa, iz zasjede, napali srpske vojnike.

Pripadnici takozvane Armije BiH su 12 zarobljenika zatvorili u obližnju štalu i žive zapalili.

Ovo je jedan od najmasovnijih slučajeva stradanja pripadnika Sarajevsko-romanijskog korpusa Vojske Republike Srpske tokom Odbrambeno-otadžbinskog rata.

Spomen-obilježje ubijenim srpskim borcima nalazi se između Han Pijeska i Rogatice, na liniji između sela Podžeplje, Stoborani i Krivače koja pripadaju opštini Han Pijesak i mjesne zajednice Žepa u Rogatici.