Podizanjem kulturno-istorijskog kompleksa u čast Ive Andrića, Istočni Stari Grad i Istočno Sarajevo grade most koji kulturom trajno povezuje ljude i stvara mjesto međunarodnih susreta za generacije koje dolaze.

Budući kompleks sa spomenikom Andriću na Hreši i Andrićeve staze na Trebeviću biće trajno svjedočanstvo da su piščeve vizije o spajanju ljudi, kultura i prirode duboka potreba naše savremenosti, stvarajući neprocjenjiv novi most koji naš prostor trajno povezuje sa najvišim vrijednostima evropske i svjetske baštine.

Načelnik Istočnog Starog Grada Bojo Gašanović rekao je Srni da će čitav kompleks vjerovatno ponijeti naziv Andrićev pogled, ali da će konačnu odluku sa povjerenjem prepustiti Počasnom odboru.

Gašanović pojašnjava da izbor Hreše i Trebevića nije slučajan.

- Na inicijativu profesora univerziteta iz Istočnog Sarajeva i Beograda, pokrenuli smo projekat koji spaja Andrićevo književno djelo, njegovu biografiju i ovaj jedinstveni ambijent. Ovdje se prirodno susreću čuveni Andrićev pogled sa Trebevića, zabilježen na fotografiji iz 1961. godine i njegovi zapisi o sunčevom rumenilu nad Hrešom - rekao je Gašanović.

On je naveo da je predsjednik Odbora za izgradnju kulturno-istorijskog kompleksa akademik Matija Bećković.

- Sa posebnim zadovoljstvom i ponosom ističem da smo formirali Počasni odbor za izgradnju ovog kulturno-istorijskog kompleksa i da je predsjednik Odbora akademik Bećković, čija podrška ovom projektu daje poseban značaj i simboliku - kaže on.

Gašanović ističe da je cilj da to jedinstveno spajanje Andrićevog djela i autentične prirode Hreše bude pretočeno u trajno mjesto susreta istorije, umjetnosti i kulture.

- Podizanjem ovog kompleksa, Istočni Stari Grad i Istočno Sarajevo grade most koji kulturom trajno povezuje ljude, čuvajući uspomenu na našeg nobelovca i stvarajući novo središte kulturne diplomatije i međunarodnih susreta za generacije koje dolaze - naglasio je Gašanović.

ISKUSTVA IZ BEOGRADA I HERCEG NOVOG ZA ZAJEDNIČKI KULTURNI I NACIONALNI PROJEKAT

Snažan stručni podstrek projektu daje književni istoričar i leksikograf Vladimir Roganović koji za Srnu kaže da je ovaj poduhvat izuzetno značajan za srpsku kulturu, budući da je Andrićevo djelo zajednička spona našeg i evropskog kulturnog prostora.

- Izgradnja kompleksa na Hreši i uređenje Andrićeve staze na Trebeviću nisu samo znak poštovanja koje odajemo večitom piščevom delu, već i novi lokus koji će okupljati istraživače, stvaraoce i posetioce sa svih strana sveta - naglašava Roganović.

On ističe da je cilj da kompleks zaživi i traje, kao što Andrićevo djelo i danas traje.

- Pružiću, po meri mojih znanja, svu pomoć i stručno iskustvo da ova zamisao bude realizovana na najvišem nivou - poručio je Roganović koji je i autor više zapaženih monografija i studija o nobelovcu, te inicijator i dugogodišnji rukovodilac Stručnog tima za revitalizaciju Kuće nobelovca Iva Andrića u Herceg Novom.

On je rekao da je za njega izuzetno mi je zadovoljstvo što sam deo Počasnog odbora za izgradnju ovog kulturno-istorijskog kompleksa.

- Moja višedecenijska posvećenost Andriću i njegovom delu, kao i iskustvo u vođenju projekta revitalizacije Andrićeve kuće u Herceg Novom, poučili su me da svaki prostor u kome se dotičemo Andrićevog imena zahteva najviši nivo posvećenosti, profesionalizma, estetske doslednosti i institucionalne odgovornosti - izjavio je Roganović.

Prelazak projekta u fazu realizacije počiva na pažljivom spajanju Andrićeve biografije, njegovog književnog djela i autentičnog ambijenta Hreše i Trebevića.

Da bi budući kompleks ispunio najviše estetske i urbanističke standarde, opština Istočni Stari Grad okupila je vodeće stručnjake i institucije.

Formiranjem reprezentativnog Počasnog odbora — sastavljenog od akademika SANU i ANURS, te profesora univerziteta iz Istočnog Sarajeva, Banjaluke, Beograda, Novog Sada i Niša — projekat dobija puni akademski legitimitet i široku regionalnu prepoznatljivost.

Istovremeno, angažovanje stručnog tima pejzažnih arhitekata garantuje da će ovaj graditeljski zahvat biti u potpunom saglasju sa prirodnim ambijentom.

HARMONIČAN ODNOS ARHITEKTURE I PRIRODNOG AMBIJENTA HREŠE

Paralelno sa formiranjem Počasnog odbora, izrada idejnog rješenja projekta kulturno-istorijskog kompleksa na Hreši povjerena je stručnom timu pejzažnih arhitekata.

Primarni zahtjev i stručni cilj tima jeste da čitav kompleks bude potpuno i prirodno uklopljen u ambijent i prepoznatljivi pejzaž Hreše.

Tim pejzažnih arhitekata u stručnoj analizi detaljno definiše metodološki okvir i estetske smjernice za uređenje kompleksa, te precizira da razumijevanje prirodnog ambijenta Hreše predstavlja polaznu osnovu za oblikovanje pejzažno-arhitektonskog uređenja memorijalnog kompleksa posvećenog Ivi Andriću.

Temeljne analize, navodi se u tekstu, omogućavaju sagledavanje karakteristika pejzaža, što doprinosi stvaranju prostora koji se prirodno uklapa u okolinu.

- Iz takvog pristupa razvija se rešenje zasnovano na prirodi, koje prati savremene principe uređenja otvorenih prostora. Odnos ljudi i prirode, u kome je kulturološki aspekt ljudskog stvaranja u ravnoteži sa prirodnim okruženjem, može obogatiti krajolik novim značenjem - ističe se u analizi.

U tom prožimanju, navodi se u studiji, priroda i ljudska djelatnost fluidno se stapaju u jednu harmoničnu cjelinu, koja je zamišljena kao mjesto susreta Andrićeve književnosti i autentičnosti krajolika, kao prostorna interpretacija književnosti i mjesto dijaloga, gdje prostor i vrijeme govore i deluju zajedno u jednoj tački.

Pejzaž Hreše, navodi se u analizi, djeluje zajedno sa Andrićevim radom i tumači se kao nasljeđe koje se reinterpretira i dobija novu, pejzažnu formu.

Piše: Željka Domazet