Korišćenje mobilnog telefona može da promijeni način na koji dijete doživljava sebe i izgled svog tijela, naročito u osjetljivom periodu odrastanja. Nova studija ukazala je na povezanost između ranog posjedovanja digitalnih uređaja i simptoma poremećaja u ishrani, koji su kod neke djece bili uočljivi i dvije godine kasnije.

Djeca od 12 godina koja su imala mobilni telefon češće su prijavljivali simptome poremećaja u ishrani nego njihovi vršnjaci koji ga nisu posjedovali, pokazalo je novo istraživanje. Posjedovanje mobilnog telefona u tom dobu bilo je povezano sa 36 odsto većom vjerovatnoćom prijavljivanja barem jednog simptoma poremećaja u ishrani.

Djeca koja su imala telefon takođe su prijavila 61 odsto veću učestalost simptoma prejedanja u odnosu na vršnjake koji ga nisu posjedovali, a povezanost je bila vidljiva i dvije godine kasnije.

Do 14. godine, skoro četvrtina djece koja su imala mobilni telefon sa 12 godina prijavila je barem jedan simptom poremećaja u ishrani. U poređenju sa vršnjacima koji u tom uzrastu nisu imali mobilni telefon, ova djeca su 49 odsto češće prijavljivala simptome poremećaja u ishrani, a takođe su 103 odsto češće navodila da svoje samopoštovanje povezuju sa tjelesnom težinom.

Autori studije navode da mobilni telefon u ranoj adolescenciji može da izloži djecu digitalnim sadržajima bez nadzora odraslih u periodu kada su posebno osjetljiva na spoljne uticaje. Posljedice takvog izlaganja mogu da se nagomilavaju tokom vremena, a značajnu ulogu može da ima i uzrast u kojem dijete dobije telefon.

Rani pristup digitalnom sadržaju i nezadovoljstvo izgledom

Ipak, rezultati ne dokazuju da mobilni telefoni izazivaju poremećaje u ishrani. Istraživanje je utvrdilo povezanost između posjedovanja telefona i simptoma koje su adolescenti sami prijavili, ali nije ispitivalo uticaj korišćenja uređaja na stvarne kliničke dijagnoze.

Samo prijavljivanje simptoma takođe ne znači nužno da dijete ima poremećaj u ishrani. Prema Dijagnostičkom i statističkom priručniku za mentalne poremećaje (DSM-5), poremećaji u ishrani obuhvataju trajne poremećaje ishrane ili ponašanja povezanog sa ishranom koja značajno narušavaju fizičko zdravlje ili psihosocijalno funkcionisanje.

Autori smatraju da bi jedno od mogućih objašnjenja uočene povezanosti moglo da bude rano i nenadgledano korišćenje društvenih mreža, koje može da pojača nezadovoljstvo tijelom tokom puberteta. Jedna studija je, na primjer, pokazala da je kod adolescenata svaki dodatni sat ukupnog vremena provedenog pred ekranom i na društvenim mrežama bio povezan sa većom vjerovatnoćom ponašanja usmjerenog na sprečavanje gojenja i simptoma prejedanja.

Društvene mreže pojačavaju pritisak vršnjaka, dok influenseri i sadržaji koji promovišu idealizovan izgled mogu da povećaju nezadovoljstvo mladih sopstvenim tijelom i podstaknu nezdrave navike u ishrani.

Poremećaji u ishrani relativno su česti među mladima. Procjene pokazuju da pogađaju između 5,5 i 18 odsto mladih žena i do 2,4 odsto mladih muškaraca do rane odrasle dobi. Nedavni porast njihove prevalencije zabilježen je uglavnom među ženama uzrasta od 15 do 19 godina.

Da li djeci treba odložiti pristup mobilnim telefonima

Iako društvene mreže uglavnom propisuju minimalnu starost od 13 godina, ta ograničenja se lako mogu zaobići, što otvara pitanje koliko su starosne granice efikasne u zaštiti djece. Autori smatraju da bi ljekari prilikom procjene rizika od poremećaja u ishrani kod tinejdžera mogli da uzmu u obzir i to da li dijete posjeduje mobilni telefon i kako koristi društvene mreže, prenosi "Sajens alert".

Međutim, ne tvrde da su mobilni telefoni i društvene mreže nužno štetni. Pojedina istraživanja ukazuju na moguće koristi za mentalno zdravlje nekih tinejdžera, poput nižeg nivoa depresije kod onih koji više komuniciraju putem poruka. Zbog toga način na koji mladi koriste digitalne uređaje može biti važniji za njihovo mentalno zdravlje nego doba u kome su ih dobili.