Banke u Republici Srpskoj prošle godine ostvarile su dobit od 267 miliona maraka, što je za 20 miliona više u odnosu na godinu ranije, a ekonomisti ocjenjuju da je rast profita, prije svega, posljedica stabilnog poslovanja i zadržane visoke profitabilnosti sektora, ali i nedovoljnog plasmana sredstava u privredu.

Rast dobiti bankarskog sektora u Srpskoj

Prema preliminarnim podacima Republičke agencija za bankarstvo, bankarski sektor Srpske nastavio je snažan rast i lani, kada je bruto bilansna aktiva na kraju decembra dostigla 12,4 milijarde KM, što je povećanje od 1,2 milijarde KM ili 11 odsto u odnosu na isti period godinu ranije.

Depoziti su i dalje glavni izvor finansiranja banaka i čine 77 odsto ukupne pasive. Ukupni depoziti porasli su na 9,3 milijarde KM, uz godišnji rast od 12 odsto, pri čemu se 5,7 milijardi KM odnosi na stanovništvo, a 3,6 milijardi KM na pravna lica.

Sporiji rast kredita i oprez banaka

Ukupni bruto krediti na kraju prošle godine iznosili su 7,3 milijarde KM, što predstavlja rast od 9,4 odsto i čini 59 odsto bruto aktive sektora. Kreditni portfolio gotovo je ravnomjerno podijeljen između stanovništva i pravnih lica.

Istovremeno, kvalitet kreditnog portfelja je poboljšan. Stopa nekvalitetnih kredita (NPL) smanjena je na 3,0 odsto, u odnosu na 3,7 odsto godinu ranije, dok stopa pokrivenosti iznosi 79 odsto, što ukazuje na stabilno upravljanje rizikom.

Komentarišući poslovanje banaka ekonomista Marko Đogo za "Glas" je istakao da brži rast depozita u odnosu na kredite ukazuje na kombinaciju opreza banaka i nedostatka kvalitetnih investicionih projekata u domaćoj privredi.

- To se najbolje vidi kroz visok nivo viška rezervi koje komercijalne banke drže kod Centralne banke BiH. Uz stopu obaveznih rezervi od deset odsto, banke drže oko 20 odsto primljenih depozita u obliku likvidnih sredstava kod Centralne banke. U razvijenim ekonomijama banke nastoje da taj iznos svedu na minimum jer ta sredstva ne donose gotovo nikakav prinos - pojasnio je Đogo.

Prema njegovim riječima, problem traje već duže od decenije i pokazuje da domaća ekonomija nema dovoljno kvalitetnih klijenata i investicionih projekata koji bi apsorbovali raspoloživu štednju. Istovremeno, vlasti se zadužuju u inostranstvu, dok značajan iznos domaćih depozita ostaje neplasiran.

- To je pokazatelj strukturnih slabosti naše privrede, niske dinamike rasta i nerazvijenog tržišta kapitala. Da imamo razvijenije tržište kapitala i novca, banke bi višak sredstava mogle plasirati u različite finansijske instrumente, a ne držati ih kod Centralne banke - naglasio je Đogo.

On smatra da bi jedan od pravaca rješenja mogao biti razvoj domaćih investicionih instrumenata, poput nacionalnih obveznica, koje bi omogućile usmjeravanje viška štednje u konkretne projekte, uključujući infrastrukturne i energetske investicije, umjesto oslanjanja na inostrani kapital.

Govoreći o rastu dobiti, koji je sporiji od rasta aktive i depozita, Đogo ističe da su banke i dalje među najprofitabilnijim sektorima u BiH.

- Bez obzira na nešto sporiji rast, banke imaju visoke stope profitabilnosti po svim pokazateljima, bilo da govorimo o ROA ili ROE. Prije bih rekao da je sporiji rast dobiti posljedica nedovoljnih plasmana nego rasta troškova po osnovu kamata na depozite - kazao je Đogo.

OSIGURAVAJUĆI SEKTOR

Kada je riječ o visokom udjelu potrošačkih kredita u segmentu stanovništva, Marko Đogo navodi da ta struktura dijelom odražava način klasifikacije i uslove plasmana.

- Finansijski sektor kod nas je izrazito bankocentričan i banke nemaju ozbiljnu alternativu na tržištu, što im daje snažnu poziciju. Zbog toga je važno razvijati druge segmente finansijskog tržišta, od osiguravajućeg sektora do tržišta kapitala, kako bi domaća štednja dobila više investicionih kanala - poručio je Đogo.

Piše: Danijela Bajić