Dr Gordana Vuković, specijalista ginekologije i akušerstva Bolnice „Srbija“, govorila je o obilježavanju Evropske nedjelje prevencije raka grlića materice i istakla da je u pitanju maligna bolest koja se blagovremeno može spriječiti.

Kako ističe dr Vuković, kampanja u okviru obilježavanja ima za cilj da žene svih životnih dobi podstakne na razmišljanje o mogućoj prevenciji kroz redovne godišnje preglede.

Takođe, kaže da je cilj redovnih preventivnih pregleda otkrivanje početnih promjena na grliću materice, prije nego što se maligno oboljenje razvije. Kada se rak razvije, naglašava, tretman je znatno teži, a uspjeh liječenja mnogo manji.

- Osnovni faktor rizika za nastanak karcinoma grlića materice je infekcija onkogenim tipovima HPV-a, najčešće serotipovima 16 i 18. Upravo iz tog razloga ginekolog će posegnuti za HPV tipizacijom. Najefikasnija mjera primarne prevencije je blagovremena vakcinacija protiv humanih papiloma virusa - naglasila je dr Vuković.

U Republici Srpskoj dostupna je devetovalentna vakcina protiv HPV-a, koja je besplatna i preporučuje se djevojčicama i dječacima uzrasta od 11 do 18 godina, a dr Vuković ističe da je riječ je o imunizaciji koju preporučuje porodični ljekar ili pedijatar u domu zdravlja.

Vakcina se primjenjuje u dvije ili tri doze u zavisnosti od uzrasta, u razmaku od šest do dvanaest mjeseci.

- Vakcinacija je bezbjedna, ali ne isključuje dalje preventivne preglede. Pored HPV infekcije, faktori rizika su veći broj abortusa, veći broj trudnoća, pušenje, primjena oralnih kontraceptiva, loši socioekonomski uslovi i pozitivna porodična anamneza - dodala je dr Vuković.

Takođe objašnjava da patogeneza karcinoma grlića materice počinje infekcijom visokoonkogenim HPV virusima, zatim dolazi do razvoja prekanceroznih lezija različitog stepena, da bi na kraju nastao invazivni karcinom. Cijeli proces u prosjeku traje od pet do deset godina, što je dovoljno dug period da se promjene otkriju u ranoj fazi, kada se mogu lako otkloniti bez trajnih posljedica.

Kako ističe dr Vuković, pregled za rano otkrivanje promjena na grliću materice obavlja se skriningom PAPA testom, a dva dana prije uzimanja PAPA testa ne treba koristiti vaginalete niti imati seksualne odnose.

- U Republici Srpskoj se Programom prevencije i kontrole nezaraznih bolesti preporučuje da sve žene starije od 25 godina obave preventivni ginekološki pregled jednom u tri godine, a u slučaju povećanog rizika i češće. Različita udruženja ginekologa imaju različite preporuke za izvođenje PAPA testa, u zavisnosti od nalaza, tako da svaka žena treba da prati uputstva svog ginekologa. U slučaju patološkog PAPA brisa, potrebno je uraditi kolposkopiju, na osnovu koje se određuje dalji tretman - istakla je dr Vuković.

Dr Vuković je ukazala i na najčešće znake i simptome koji upućuju na rak grlića materice.

- Krvarenje tokom i nakon odnosa, krvarenje između dvije menstruacije, produženo menstrualno krvarenje, pojačan sekret, krvarenje nakon menopauze, bolovi u maloj karlici i krstima, kao i otoci nogu - naglasila je ona.

Takođe, savjetuje da se pacijenti, ukoliko primijeti bilo koji od ovih simptoma, jave ginekologu.

Iz Bolnice „Srbija“ navode da je karcinom grlića materice, poslije karcinoma dojke, jedan od najčešćih karcinoma kod žena. U Republici Srpskoj se godišnje kod oko 180 žena dijagnostikuje ova bolest, a prema najnovijim podacima Instituta za javno zdravstvo iz 2025. godine, pokazuje da u prosjeku 46 žena godišnje umre od ove bolesti.

- Vakcinacija protiv HPV-a, skrining i liječenje prekanceroznih promjena predstavljaju najefikasnije i najisplativije načine prevencije raka grlića materice - poručili su iz Bolnice „Srbija“.