U Univerzitetskoj bolnici Foča duže od deset godina primjenjuju se savremeni metodi liječenja moždanog udara- od trombolitičke terapije koja može u potpunosti da razgradi ugrušak i spase moždano tkivo do vaskularne hirurgije, kojom se operativnim putem uklanjaju suženja u arterijama, ističu iz ove ustanove povodom Svjetskog dana moždanog udara.

Neurolog Univerzitetske bolnice Vekoslav Mitrović navodi da je pacijentima dostupna kompletna dijagnostika, koja omogućava brzu i preciznu procjenu stanja svakog pacijenta.

- U neurološkoj ambulanti radimo detaljan klinički i neurološki pregled, ultrazvuk karotidnih i vertebralnih arterija, CT i CT angiografiju - ističe Mitrović u razgovoru za Radio Foču.

Od 2006. godine u ovoj ustanovi, dodaje Mitrović, uspješno se radi i karotidna endarterektomija- operacija glavne vratne arterije, kojom se uklanjaju naslage, odnosno suženje u krvnom sudu i smanjuje rizik od moždanog udara.

On pojašnjava da postoje dvije vrste moždanog udara- ishemički udar ili infarkt mozga, koji nastaje kada krvni sud bude zapušen- najčešće zbog tromba ili embolusa i čini 85 odsto svih slulčajeva i hemoragijski udar, koji nastaje pucanjem krvnog suda i krvarenjem u mozak.

- Kod ishemičkog udara primjenjujemo trombolizu, lijek koji razgrađuje tromb i obnavlja protok krvi, ukoliko pacijent zadovoljava kriteriujem i ukoliko je došao unutar četiri i po sata od nastanka moždanog udara i ta terapija se primjenjuje od 2011. godine. Kod hemoragijskog udara pažljivo nadgledamo krvni pritisak, kiseonik i srčanu funkciju. Istovremeno, počinje rana fizikalna terapija i psihološka podrška - kaže Mitrović, koji je i šef Katedre za neurologiju na Medicinskom fakultetu u Foči.

Moždani udar je jedan od najvećih zdravstvenih problema savremenog društva i godišnje se javlja kod 150 do 200 osoba na 100.000 stanovnika ostavljajući teške posljedice- trećina pacijenata ostaje trajno zavisna od tuđe pomoći.

Zbog toga je prevencija veoma važna, kako ona primarna, prije udara, napominje Mitrović, tako i sekundarna prevencija, nakon moždanog udara.

Postoje faktori rizika na koje se ne može uticati, a to su godine starosti, pol, rasna pripadnost, ali postoje i faktori rizika koji se mogu mijenjati, a na prvom mjestu, kao najsnažniji faktor rizika, je povišen krvni pritisak, zatim šećerna bolest, povišene vrijednosti holesterola i triglicerida, poremećaj srčanog ritma, fizička neaktivnost, pušenje, nekotrolisana upotreba alkohola.

- Sve te faktore rizika možemo da modifikujemo i u svijetu je opštepoznato da ukoliko dobro u zajednici modifikujete visinu krvnog pritiska imaćete manje moždanih udara - kaže Mitrović.

Kao tipičan primjer primarne prevencije Mitrović navodi odlazak kod kardiologa, koji nakon što pacijentu uradi EKG i kardiološku obradu, jasno vidi poremećaj srčanog ritma i daje antikoagulantne lijekove, što je trenutno najbolja terapija u prevenciji kardiogenog izvora moždanog udara.

Još jedan dobar vid prevencije je dopler krvnih sudova vrata u neurološkoj ambulanti kada može jasno da se vidi da li postoji zapušenje karotidnih arterija.

- Pravilo je da ukoliko pacijenti imaju stenozu od 70 do 99 posto, oni su kandidati za operativni zahvat i radi se karotidna endarterektomija. Ukoliko su pacijenti imali simptome- prolazni gubitak vida na jednom oku, prolazni poremećaj govora, prolazni osjećaj utrnulosti jedne polovine tijela, lica, oni su u obavezi da dođu da se otkrije uzročna veza. Kada se na vrijeme prevenira neće se desiti teški moždani udar kada je ogromna regija zahvaćena - kaže Mitrović.

Sekundarna prevencija kod pacijenata koji su već doživjeli moždani udar, a da bi smanjili rizik od ponovnog udara, podrazumijeva stalnu terapiju, redovne kontrole i korekciju faktora rizika. Porodična i socijalna podrška takođe su ključ uspjeha.

Moždani udar je oštećenje mozga izazvano poremećajem cirkulacije krvi, kada dio mozga ostaje bez kiseonika i hranjivih materija, a ako se odmah ne tretira, naglašava Mitrović, dolazi do trajnog oštećenja i zbog toga je brza reakcija ključna za očuvanje mozga i smanjenje invalidnosti. 

To je bolest koja ne bira ni godine, ni zanimanje, ni mjesto stanovanja, ali se ipak može spriječiti, a njegovi najteži ishodi mogu se ublažiti ako se reaguje na vrijeme, poručio je fočanski neurolog.