U Pranjanima kod Gornjeg Milanovca danas je obilježena 81 godina od spasavanja više od 500 savezničkih pilota u Drugom svjetskom ratu u operaciji "Vazdušni most" ili "Halijard", koja se smatra jednom od najuspješnijih spasilačkih misija iza neprijateljskih linija u istoriji ratova.

Svečanost je održana u Memorijalnom centru na Galović polju, gdje su intonirane himne Srbije i Sjedinjenih Država u znak sjećanja na prijateljstvo dva naroda, savezničko partnerstvo i zajedničku borbu protiv fašizma, te položeni vijenci.

Ceremoniju je predvodio izaslanik predsjednika Srbije Aleksandra Vučića i savjetnik Milorad Veljović.

Vijence su položili i otpravnik poslova Ambasade SAD u Srbiji Aleksandar Titolo i delegacija Oružanih snaga SAD, predstavnici Ministarstva odbrane i Vojske Srbije, opštine Gornji Milanovac, porodice Karađorđević i Krunskog savjeta, Fondacija "Halijard", kao i Džon Kapelo sa članovima porodica učesnika misije "Halijard".

Na skupu je istaknuto da su mještani ovog kraja hrabro pomagali u evakuaciji više od 500 savezničkih pilota, te naglašena važnost njegovanja kulture sjećanja i očuvanja istine o doprinosu srpskog naroda u globalnim istorijskim dešavanjima.

Veljović je, obraćajući se okupljenima, istakao da su Srbi u spašavanju, čuvanju i liječenju američkih pilota rizikovali surovu odmazdu okupatora, svoje živote, kao i opstanak svojih porodica i ognjišta.

- Naši hrabri preci su dali značajan doprinos borbi za slobodu i slom nacističkog zla. Njihov primer dokazuje da je i u najtežim trenucima srpski narod sačuvao slobodarski duh, solidarnost i požrtvovanost u borbi za pravdu, mir i slobodu, pokazujući snagu jedinstva kada je to bilo najpotrebnije - rekao je Veljović.

On je poručio da ovaj herojski čin srpskih predaka treba da bude amanet, da se, boreći se za pravu stvar na pravoj strani, čuva ugled, obraz i ponos jednog naroda i jedne države, kao i da treba njegovati kolektivno sjećanje, što je bio i cilj inicijative predsjednika Vučića prilikom izgradnje memorijalnog kompleksa u ovom mjestu.

Ceremonija je završena padobranskim skokovima pripadnika Oružanih snaga SAD i Specijalne antiterorističke jedinice Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije.

Padobrance su, po tradiciji, dočekala djeca iz Pranjana u narodnim nošnjama, uz pogaču, so i rakiju, a program je zaključen umjetničkim nastupom.

Misija "Halijard" bila je saveznička akcija spasavanja pilota, uglavnom Amerikanaca, koje je njemačka protivvazdušna odbrana oborila nad okupiranim teritorijama, a koje su zbrinuli pripadnici Jugoslovenske vojske u otadžbini Draže Mihailovića.

Operacija je počela u martu 1944. godine kada je komandant general Mihailović naredio izgradnju piste sa koje je obavljana vazdušna evakuacija savezničkih pilota.

Pista u Pranjanima nije bila jedina koju su izgradile snage generala Mihailovića. Isto je učinjeno i u Koceljevi, kao i u Boljanićima na Ozrenu kod Doboja, odakle su takođe organizovane evakuacije.

Sa improvizovanog aerodroma u Pranjanima uspješno je evakuisano oko 500 pilota.

Američki predsjednik Hari Truman je, na prijedlog majora Ričarda Felmana, za zasluge u spasavanju američkih pilota posthumno odlikovao generala Mihailovića Legijom zasluga za doprinos savezničkoj pobjedi tokom Drugog svjetskog rata.