Istočno Sarajevo je izraslo tiho, iz potrebe čovjeka da iščupane korijene ponovo poveže sa zemljom i negdje ostane. Da nešto sačuva i nekome pripada.

Istočno Sarajevo izraslo je iz sudbina ljudi koji su, krenuvši u neizvjesnost i bespovrat, na praznom prostoru podizali grad koji je dublji od kamena od kojeg je sazidan.

I zato ovaj grad nisu najprije činile zgrade, nego imena. Ljudi koji su živjeli skromno, u tišini stvarali, učili druge i tiho vjerovali da svaki njihov trud ima smisla, čak i onda kada ga niko ne čuje i ne vidi.

Danas njihova imena nose ulice koje pričaju o čovjeku, djelima, vremenu i vrijednostima koje su nadživjele i njega i vrijeme u kojem je živio.

Upravo zato pokrećemo seriju tekstova posvećenu znamenitim ličnostima čija imena žive na kartama Istočnog Sarajeva. Svakim novim tekstom vraćamo im život i podsjećamo na vrijednosti koje su nosili i čuvamo od zaborava ono što je dio našeg zajedničkog nasljeđa.

Grujo Novaković – narodni heroj sa Sokoca

Grujo Novaković je rođen u činovničkoj porodici 23. aprila 1913. u Sokocu. Gimnaziju je pohađao u Foči, Bosanskoj Gradiški, Sarajevu i Banjaluci, dok je pravo studirao i diplomirao na Beogradskom univerzitetu.

U revolucionarni omladinski pokret se uključio još u višim razredima gimnazije, te je učestvovao u đačkim štrajkovima i sukobima s frankovcima u banjalučkoj gimnaziji. Nakon mature učestvovao je i u demonstracijama protiv Vlade Bogoljuba Jeftića.

Kada je 1933. godine postao član Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) počeo je aktivan rad na organizovanju šumarskih radnika na Romaniji i oko Han Pijeska. Tu njegov rad ne završava, nego dobija novi zamah, jer se za vrijeme studija u Beogradu još više aktivirao u radu sa studentskom omladinom.

U Ujedinjenu studentsku omladinu ulazi kao član Zemljoradničkog kluba, a nakon toga, 1936. godine postaje član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ).

Zbog učestvovanja u mnogim akcijama i demonstracijama KPJ na Beogradskom univerzitetu, dva puta je bio hapšen i držan u policijskom zatvoru.

Važna uloga u Narodnooslobodilačkoj borbi naroda Jugoslavije

Napad Sila osovine aprila 1941. godine zatekao je Novakovića na odsluženju vojnog roka u Jugoslovenskoj vojsci.

Nakon kapitulacije uspio je da izbjegne zarobljavanje i vrati se u rodno mjesto, u kojem je, odmah po povratku, preuzeo rukovođenje partijskom organizacijom na Romaniji i Glasincu. Bio je jedan od organizatora ustanka na Romaniji i učestvovao je u svim borbama na Romaniji. Poslije oslobođenja Sokoca postavljen je za komandanta Komande mjesta, kao iskusan politički radnik i istaknut borac u Romanijskom partizanskom odredu.

Ubrzo je izabran i za prvog predsjednika Narodnooslobodilačkog odbora u Sokocu, a poslije formiranja Okružnog komiteta KPJ za Romaniju postao je njegov član.

Politički komesar Romanijskog partizanskog odreda postaje u januaru 1942. godine, a iste godine u ljeto je izabran za sekretara Okružnog komiteta KPJ za Romaniju. Na toj funkciji ostaje do početka 1944, kada je imenovan za političkog komesara 20. romanijske udarne brigade. Bio je vijećnik ZAVNOBiH-a i zamjenik vijećnika AVNOJ-a, a krajem 1944. izabran je u Izvršni odbor Oblasnog Narodnooslobodilačkog odbora za istočnu Bosnu i radio je na organizovanju narodne vlasti u tom dijelu Bosne i Hercegovine. Pri završetku rata izabran je za predsjednika Okružnog narodnog odbora za Sarajevo.

Politički život Gruje Novakovića

Nakon rata, Novaković se posvetio političkoj karijeri, te je obavljao niz odgovornih funkcija.

Bio je član Okružnog komiteta KPJ za Sarajevo, Izvršnog komiteta Centralnog komiteta Saveza komunista Bosne i Hercegovine, Izvršnog vijeća Skupštine SR Bosne i Hercegovine, od 1964. do 1969, Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, biran na Sedmom kongresu 1958, Kontrolne komisije Saveza komunista Jugoslavije, biran na Osmom kongresu 1964, Savjeta federacije te član i predsjednik Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, biran na Šestom kongresu 1952. godine.

U više saziva Savezne i Republičke skupštine bio je poslanik, ali i predsjednik Okružnog narodnog odbora Sarajeva, Komisije državne kontrole BiH, te Statutarne komisije SKJ od Devetog kongresa SKJ 1969. godine.

Novaković je obavljao funkciju sekretara Oblasnog komiteta KPJ za Sarajevo, Izvršnog vijeća Narodne skupštine Bosne i Hercegovine i Gradskog komiteta Saveza komunista Sarajeva, pomoćnika generalnog sekretara Vlade FNRJ, a bio je i generalni sekretar u Državnom sekretarijatu za inostrane poslove.

Novaković je ostao upamćen i kao jedan od članova prve kabine sarajevske žičare, na njenom svečanom otvaranju 1959. godine.

Kao članovi Izvršnog komiteta Centralnog komiteta Bosne i Hercegovine, on i Nisim Albahari su sa tadašnjim gradonačelnikom Sarajeva Ljubom Kojom 3. maja 1959. godine u 12.20 časova prvi iz Sarajeva krenuli ka Trebeviću.

Za svoj aktivan društveno-politički rad dobio je 1974. godine nagradu ZAVNOBiH-a. Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 27. novembra 1953. godine.

Grujo Novaković je preminuo 6. oktobra 1975. godine u Beogradu i sahranjen je u Aleji narodnih heroja na Novom groblju.

Sokolac čuva uspomenu na svog heroja

Uspomena na velikog Gruju Novakovića čuva se u Sokocu.

U njegovom rodnom mjestu, jedna od ulica nosi njegovo ime.