Istočno Sarajevo je izraslo tiho, iz potrebe čovjeka da iščupane korijene ponovo poveže sa zemljom i negdje ostane. Da nešto sačuva i nekome pripada.

Istočno Sarajevo izraslo je iz sudbina ljudi koji su, krenuvši u neizvjesnost i bespovrat, na praznom prostoru podizali grad koji je dublji od kamena od kojeg je sazidan.

I zato ovaj grad nisu najprije činile zgrade, nego imena. Ljudi koji su živjeli skromno, u tišini stvarali, učili druge i tiho vjerovali da svaki njihov trud ima smisla, čak i onda kada ga niko ne čuje i ne vidi.

Danas njihova imena nose ulice koje pričaju o čovjeku, djelima, vremenu i vrijednostima koje su nadživjele i njega i vrijeme u kojem je živio.

Upravo zato pokrećemo seriju tekstova posvećenu znamenitim ličnostima čija imena žive na kartama Istočnog Sarajeva. Svakim novim tekstom vraćamo im život i podsjećamo na vrijednosti koje su nosili i čuvamo od zaborava ono što je dio našeg zajedničkog nasljeđa.

Milanko Vitomir - učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije

Milanko Vitomir rođen je 1916. godine u selu Đedovci kod Sokoca, u siromašnoj zemljoradničkoj porodici. Nakon završetka osnovne škole u Han Stjenici, bio je primoran da radi kao nadničar kako bi pomogao porodici. Težak život i nepravda uticali su na njegovo političko opredjeljenje, pa se još kao mladić povezao sa revolucionarnom omladinom i komunističkim pokretom. Milanko je 1940. godine postao član Komunističke partije Jugoslavije.

Početak Drugog svjetskog rata zatekao ga je u rodnom kraju. Nakon okupacije Jugoslavije aktivno je radio na prikupljanju oružja i organizovanju naroda za ustanak, a u ljeto 1941. godine pridružio se Romanijskom partizanskom odredu, gdje je brzo pokazao hrabrost i sposobnost vođe. Milanko je potom postavljen za vođu grupe boraca koja je djelovala na području Mesića, Vražalica i Goražda. Njihov zadatak bio je da prikupljaju i dopremaju oružje na Romaniju, organizuju nove dobrovoljce za partizanske jedinice i izvode akcije protiv neprijateljskih položaja.

Milanko je uspješno izvršio zadatke na tom području i vratio se na Romaniju sa većim brojem novih boraca. Zbog svojih sposobnosti i postignutih rezultata imenovan je za komandira Prve romanijske čete. Kao vođa pokazivao je veliku hrabrost i odlučnost, zbog čega je ubrzo stekao poštovanje i povjerenje svojih saboraca. Njegovi uspjesi u borbama bili su poznati širom Romanije i Glasinca, pa je narod počeo da pjeva pjesme o njemu i njegovoj četi. Posebno se istakao u sukobu sa njemačkim snagama na Romaniji 16. avgusta 1941. godine, kada su ubijena 22 njemačka vojnika, uništena tri kamiona i zaplenjena veća količina municije i oružja.

Poslije ove uspješne akcije njemačke snage dugo nisu ulazile na područje Romanije, sve do početka Druge neprijateljske ofanzive u januaru 1942. godine. Vijesti o velikoj pobjedi brzo su se proširile i među stanovnicima okupiranog Sarajeva. Kao priznanje za hrabrost i doprinos u borbi, komandant Romanijskog odreda Slavša Vajner Čiča dodijelio je borcima Prve romanijske čete najveći dio zaplijenjenog oružja, odjeće i obuće, jer su upravo oni imali ključnu ulogu u ostvarivanju ove značajne pobjede.

Desetak dana kasnije, 26. avgusta 1941. godine, Milanko i njegova četa dali su značajan doprinos u borbi za oslobođenje Sokoca. Njihov glavni zadatak bio je da zauzmu zgradu nekadašnje žandarmerijske stanice. Predvodeći svoje borce, Milanko je zajedno sa Slavišom Vajnerom Čičom prišao kasarni i kroz prozor ubacio nekoliko bombi. Ovaj potez izazvao je pometnju među braniocima, zbog čega su mnogi počeli da se povlače. Tokom akcije zarobljen je komandir žandarmerijske stanice sa svojom posadom, dok je dio ustaša uspio da pobjegne. Nakon oslobođenja Sokoca, Milanko je javno pohvaljen zbog iskazane hrabrosti i odlučnosti. Svoj ugled nastavio je da gradi i u narednim borbama na Han Stjenicama, u Kramer Selu, na Romaniji i tokom akcija za oslobođenje Rogatice početkom septembra 1941. godine.

Tokom drugog napada na Rogaticu u oktobru 1941. godine vođene su teške borbe koje su trajale gotovo deset dana. Milanko je zajedno sa svojom četom više puta napadao neprijateljske položaje, nastojeći da slomi otpor branilaca grada. Od komandanta Štaba sarajevske oblasti Slobodana Principa Selje i komandanta Romanijskog odreda Slaviše Vajnera je dobio zadatak da po svaku cijenu mora upasti u grad, koji se mora zauzeti.

Život dat za slobodu, ime sačuvano za vječnost

U jednom od završnih juriša, 23. oktobra 1941. godine, Milanko je smrtno ranjen. Istog dana Rogatica je po drugi put oslobođena od neprijateljskih snaga.

Za hrabrost i zasluge koje je pokazao tokom Narodnooslobodilačke borbe, Milanko Vitomir je 20. decembra 1951. godine posthumno odlikovan titulom narodnog heroja Jugoslavije.

Nepunih godinu dana nakon njegove smrti rođen je sin njegovog brata, pjesnik Milanko Vitomir Mali. U znak sjećanja na strica dobio je njegovo ime, a nadimak Mali ponio je po narodnom nazivu pod kojim je Milanko bio poznat među svojim saborcima i narodom.

Sokolac čuva sjećanje na Milanka Vitomira

U Sokocu jedna od ulica nosi ime Milanka Vitomira, čuvajući uspomenu na narodnog heroja čija su hrabrost, odlučnost i žrtva trajno upisani u istoriju Romanije i ovog kraja.