Istočno Sarajevo je izraslo tiho, iz potrebe čovjeka da iščupane korijene ponovo poveže sa zemljom i negdje ostane. Da nešto sačuva i nekome pripada.

Istočno Sarajevo izraslo je iz sudbina ljudi koji su, krenuvši u neizvjesnost i bespovrat, na praznom prostoru podizali grad koji je dublji od kamena od kojeg je sazidan.

I zato ovaj grad nisu najprije činile zgrade, nego imena. Ljudi koji su živjeli skromno, u tišini stvarali, učili druge i tiho vjerovali da svaki njihov trud ima smisla, čak i onda kada ga niko ne čuje i ne vidi.

Danas njihova imena nose ulice koje pričaju o čovjeku, djelima, vremenu i vrijednostima koje su nadživjele i njega i vrijeme u kojem je živio.

Upravo zato pokrećemo seriju tekstova posvećenu znamenitim ličnostima čija imena žive na kartama Istočnog Sarajeva. Svakim novim tekstom vraćamo im život i podsjećamo na vrijednosti koje su nosili i čuvamo od zaborava ono što je dio našeg zajedničkog nasljeđa.

Momo Kapor – čuvar adrese

„A šta je to – ljubav? Kad gledaš u zvezde bez razloga i kad podeliš žvaku i kad pokloniš cvet i ustupiš ljuljašku u parkiću kada je na tebe red da se ljuljaš! Kad onome koga voliš daš jedan griz i kad podeliš sa njim gumu za brisanje na dvoje i kad mu daš jedan liz! Kad nacrtaš srce i unutra upišeš vaša dva imena. Ako to nije ljubav, ja onda, stvarno ne znam šta je!“                                            
                                                                                                               Momo Kapor

Pisac, slikar i hroničar jednog grada

Srpski književnik, slikar i novinar Momčilo Momo Kapor važi za jednog od najtalentovanijih srpskih intelektualaca 20. vijeka. Njegove knjige čitale su se „naiskap“, a novine su se kupovale zbog njegovih kolumni.

Rođen je 1937. godine u Sarajevu, kao sin jedinac Bojane i Gojka Kapora. O rodnom gradu jednom je rekao: „"Bilo je predviđeno da se rodim, kao i ostali slikari, u Firenci, ali roda koja me je nosila 8. aprila 1937. godine imala je prinudno sletanje u grad Sarajevo zbog guste magle koja tamo uvek vlada. Tako je ime tog lepog i nesrećnog grada zauvek upisano u sve moje dokumente. Ma kuda da krenem ne mogu pobeći od njega."

Diplomirao je slikarstvo 1961. godine na Akademiji likovnih umjetnosti u Beogradu gdje upoznaje gimnazijalku Anu Pjerotić, kasnije studentkinju psihologije. Momo i Ana su se vjenčali 1964. godine, a iz ovog braka rodile su se kćerke Ana i Jelena Kapor.

Likovna djela koja je stvorio našla su se na izložbama u mnogim gradovima – Njujorku, Harvardu, Karakasu, Udinama, Ženevi, Novom Sadu i drugim, a u Beogradu je napravio samo dvije izložbe.

Pored slika koje su se našle na izložbama, njegove slike predstavljale su i ilustracije za mnogobrojna literarna dela koja je stvorio.

Paralelno sa slikarstvom, gradio je bogatu novinarsku i književnu karijeru, a bio je i autor dokumentarnih filmova i televizijskih emisija. Radio je intervjue sa svjetskim zvijezdama. Napravio je veliki intervju sa Erikom Džong, koja je napisala i objavila planetarni književni bestseler „Strah od letenja”.

Po njegovim scenarijima snimljeno je nekoliko dugometražnih filmova – „Bademi s onu stranu smrti“, „Banket“, „Valter brani Sarajevo“, „Džoli džokej“ i „Kraj vikenda“.

Godine 1988. Momo Kapor se razvodi od Ane Pjerotić i iste godine se vjenčava sa Ljiljanom Todorović.

Autor je preko četrdeset knjiga. Osim romana i priča pisao je drame, putopise, esejističku prozu i bavio se ilustracijom. Njegove knjige su prevedene na mnoge strane jezike.

Veliku popularnost kod publike Momo Kapor stiče kroz tekstove Beleške jedne Ane, koje izlaze u časopisu „Bazar“. Godine 1972. Beleške jedne Ane izlaze i kao knjiga.

Autor je brojnih romana među kojima su: Foliranti (1974), Provincijalac (1976), Ada (1977), Zoe (1978), Od sedam do tri (1980), Una (1981), Sentimentalno vaspitanje (1983), Knjiga žalbi (1984), 011 (1988), Zelena čoja Montenegra (1992), Poslednji let za Sarajevo (1995), Čuvar adrese, kao i brojnih pripovjedaka.

Posebno mjesto u njegovom opusu zauzimaju djela posvećena Sarajevu. U romanima Provincijalac, Poslednji let za Sarajevo, Hronika izgubljenog grada i Čuvar adrese, kao i u zbirci Sarajevske priče, Kapor je ispisao književnu hroniku „lijepog i nesrećnog grada“, koji je ujedno i glavni junak njegove Sarajevske trilogije.

Poslednja knjiga Kako postati pisac objavljena je 2010. godine u izdanju Srpske književne zadruge.

Bio je član Senata Republike Srpske i Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske.

Književni kritičar i akademik Jovan Delić ocijenio je da je Kapor bio „ubica dosade i tvorac zanimljive literature“, pisac koji je poštovao svoje čitaoce i pisao upravo za njih, a ne za apstraktnu, elitističku publiku.

Milisav Savić, srpski je književnik, književni istoričar i prevodilac,

O Momi Kaporu pisac Milisav Savić govorio je sa posebnom naklonošću, ističući da je dugo svoje književne kolege zamišljao na različite načine, sve dok krajem šezdesetih godina nije upoznao Kapora. Taj susret promijenio je njegovu predstavu o tome šta jedan pisac može biti.

Kako Savić navodi, Kapor je bio „živi primer da pisci mogu biti lepi i šarmantni, moderno obučeni, beskrajno duhoviti“.

Tragedija majke i potraga koja je trajala cio život

Najdublji i najbolniji trag u Kaporovom životu ostavila je smrt njegove majke. Tokom njemačkog bombardovanja Sarajeva 1941. godine, kada je imao samo četiri godine, bomba je pala na kuću u kojoj su se sklonili njegova majka, baka i još oko četrdeset ljudi. Pokrivši ga svojim tijelom, majka Bojana je poginula na licu mjesta, spasivši sina koji je jedini preživio. Njegov otac je u to vrijeme bio u zarobljeništvu u logoru kod Nirnberga.

Kapor je čitavog života tragao za majčinim grobom, o čemu je pisao i u svojim romanima o Sarajevu. Umro je ne saznavši gdje se ona nalazi.

Posle 83 godine na sarajevskom groblju „Sveti Marko” pronađen je osveštan grob Bojane Kapor, koji je tada prvi put posjećen u prisustvu Kaporove supruge i njegovih prijatelja.

Zadužbina „Momo Kapor“

Supruga slavnog umjetnika, Ljiljana Kapor, osnovala je Zadužbinu „Momo Kapor“ u novembru 2010. godine i ustanovila godišnju nagradu iz oblasti književnosti i likovne umjetnosti koja nosi njegovo ime, kao i festival „Momin krug“. Njegove kćerke Ana i Jelena Kapor osnovale su Fond Momo Kapor juna 2010. godine.

U aprilu 2015. godine „Politika“ je pokrenula inicijativu da jedna ulica u Beogradu dobije ime po njemu,što je usvojeno u junu iste godine.

U Srbiji je 2020. godine objavljena poštanska marka njemu u čast.

Momo Kapor, umro je u Beogradu, 3. marta 2010. godine na Vojnomedicinskoj akademiji, od posledica raka grla. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Istočno Novo Sarajevo kao čuvar sjećanja na Momu Kapora

Svečanim otkrivanjem spomen-table Momčilu Momi Kaporu 2024. godine u ulici koja nosi njegovo ime u Istočnom Novom Sarajevu započela je kulturna manifestacija „Momo Kapor – čuvar adrese“, posvećena očuvanju sjećanja na pisca koji je, bez obzira na udaljenost i vrijeme, zauvijek ostao vezan za svoj grad i svoju adresu.