Neznatno selo Mutalask u oblasti Kapadokijskoj postalo je znamenito po ovome velikom svetilu crkve pravoslavne.

Tu se Sava rodio od oca Jovana i majke Sofije. U osmoj godini napustio dom roditeljski i zamonašio se u obližnjoj obitelji, zvanoj Flavijanova.

Poslije 10 godina pređe u Palestinske manastire, i tu se najduže zadrži u obitelji Svetog Jevtimija Velikog (v. 20. januar) i Teoktista. Prozorljivi Jevtimije proreče za njega, da će biti slavan monah i nastavnik monasima, i da će osnovati lavru veću od svih lavri toga vremena.

Po smrti Svetog Jevtimija udalji se Sava u pustinju, gdje u jednoj pešteri, koju mu angel Božji iskaza, provede kao otšelnik pet godina. Poslije toga, kada on posta savršen monah, počeše se, po Promislu Božjem, skupljati oko njega mnogi želatelji duhovnog života.

Mar-Saba manastir u pustinji Sv.Save Osvećenog 

Ubrzo ih se skupi tako veliki broj, da je Sava morao zidati i crkvu i kelije mnoge. Dođoše mu i neki Jermeni, kojima on odredi pešteru, gdje će služiti na jermenskom jeziku.

Kada mu otac umre, dođe mu njegova ostarjela majka Sofija, koju on zamonaši, i dade joj keliju dalje od svog manastira, gdje se ona podvizavaše do kraja života. Mnoge napasti pretrpje ovaj sveti otac od bliskih ljudi, od jeretika i od demona.

No on sve pobjeđivaše, i to: bliske ljude blagošću i popustljivošću, jeretike nepokolebljivim pravoslavnim vjeroispovijedanjem, a demone krsnim znakom i prizivanjem Boga u pomoć.

Naročito je veliku borbu imao sa demonima na gori Kastelu, gdje je osnovao drugi svoj manastir. Osnovao je svega sedam manastira. On i Teodosije Veliki, njegovi susjed, smatrani su najvećim svetilima i stubovima Pravoslavlja na Istoku.

Mošti Sv.Save Osvećenog/Foto: bastabalkana.com

Careve i patrijarhe oni su ispravljali u vjeri, a svima i svakome služili primjerom smjernosti svetiteljske i čudesne sile Božje.

Poslije trudnog i mnogo plodnog života upokoji se Sveti Sava 532. godine u 94. godini života.

Između mnogih drugih čudotvornih i dobrih djela neka bude spomenuto samo to, da je on prvi uredio čin bogosluženja po manastirima, poznat pod imenom čina Jerusalimske crkve.