Prihodi od indirektnih poreza u prošloj godini (2025) iznosili su 12 milijardi i 177 miliona KM i veći su za 633 miliona KM ili 5,51 odsto u odnosu na isti period 2024. godine, kada su iznosili 11 milijardi i 541 milion KM, navedeno je u podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH (UIO).

Naši sagovornici ističu da indirektni porezi rastu zbog inflacije i uvoza.

Iz UIO BiH su rekli da su prošle godine prikupili najveći iznos indirektnih poreza od uspostavljanja institucije.

- U 2025. godini nije bilo povećanja stopa indirektnih poreza, već je rast prihoda bio uslovljen dijelom inflatornim kretanjima, a dijelom aktivnostima koje je preduzimao UIO - saopšteno je iz UIO BiH.

Navode i da je kroz povrat PDV-a poreskim obveznicima u 2025. godini vraćeno dvije milijarde i 202 miliona KM, dok je ostatak prikupljenih prihoda otišao u raspodjelu korisnicima.

- Tako su neto prikupljeni prihodi koji su otišli u raspodjelu korisnicima u periodu januar - decembar 2025. godine, a to su država, entiteti i Brčko distrikt, iznosili devet milijardi i 974 miliona KM i veći su za 525 miliona KM u odnosu na prihode koje su sa Jedinstvenog računa korisnici dobili za isti period 2024. godine - kažu iz UIO.

Što se tiče finansiranja državnih institucija, iz UIO kažu da je u 2025. godini raspoređen iznos od jedne milijarde i 20 miliona KM. Federaciji BiH je ukupno raspoređeno pet milijardi i 510 miliona KM, Republici Srpskoj tri milijarde i 86 miliona KM i Brčko distriktu 310 miliona KM.

Pored ovih sredstava, po osnovu posebne putarine za izgradnju auto-puteva i izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva (0,25 KM), Federacija BiH je dobila dodatnih 249 miliona KM, Republika Srpska 165 miliona KM i Brčko distrikt osam miliona KM.

Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, kazao je u razgovoru za "Nezavisne novine" da je rast indirektnih poreza neposredno vezan za obim prometa i njegovu vrijednost.

- Imajući u vidu da je rast potrošnje, koji je proizašao iz rasta plata i doznaka iz inostranstva, rezultirao većim prometom, došlo je i do rasta oporezive osnovice - rekao je Mlinarević.

Dodao je da je, sa druge strane, uticaj na rast prihoda od indirektnih poreza imala i inflacija.

- Sa rastom opšteg nivoa cijena rastu prihodi od opšteg i pojedinačnog poreza na promet, to jest PDV-a i akciza. Ono što u određenom smislu relativizuje podatak o većem obimu prikupljenih prihoda kao dobru vijest je spoznaja da je veći dio tog prometa rezervisan za uvoz proizvoda, što ne podstiče domaću proizvodnju, i da je finansiranje potrošačkog modela privrede vezano za zaduživanje privatnog i javnog sektora - ističe Mlinarević.

Dodaje da takođe dio potrošnje koji je bio kroz doznake generisan ukazuje na visoku zavisnost od ekonomskih kretanja u zemljama odakle doznake dolaze, prevashodno zemljama EU.

-Za formiranje optimističkog stava u vezi sa tendencijama u određenoj ekonomiji potrebna je promjena strukture javnih prihoda u pravcu povećanja učešća direktnih poreza. Rast prihoda od poreza na dobit, poreza na dohodak i poreza na imovinu značilo bi da raste profitabilnost privrede i dohodak i bogatstvo građana - pojašnjava Mlinarević.

Zaključio je da bi na taj način rast javnih prihoda odražavao trend poboljšanja konkurentnosti i održivosti same ekonomije zemlje.

Ekonomista Igor Gavran smatra da je rast indirektnih poreza u najvećoj mjeri posljedica inflacije, zatim rasta potrošnje, a najmanje ili gotovo nimalo povećanja ekonomske aktivnosti.

- Najveći problem ovog rasta prihoda je što građani i privreda osjećaju samo jednu njegovu stranu, da plaćaju više poreza, a nimalo ne osjete da se taj novac koristi za poboljšanje javnih usluga ili na bilo koji način 'vraća' poreskim obveznicima - rekao je Gavran.

On dodaje da se zbog rasta prihoda od indirektnih poreza ne smanjuju direktni porezi.

- Posebno je iracionalno što se vlasti i dalje sve više zadužuju, a u novim budžetima planiraju još veća zaduženja. Neracionalna javna potrošnja, čini se, nema granica, a rast prihoda vlasti samo ih ohrabruje da budu još rastrošniji, umjesto da smanje ili potpuno obustave zaduženja i prilagode rashode prihodima - zaključio je Gavran.