U okviru izložbe „Ivo Andrić i Sarajevo“, večeras je u Galeriji „Žarko Vidović“ u Istočnoj Ilidži održano predavanje „Andrić između književnosti i politike: postjugoslovenska čitanja“.

O složenom odnosu Andrićevog književnog djela, istorijskog konteksta i savremenih tumačenja govorio je Boris Bulatović.

Autor izložbe „Ivo Andrić i Sarajevo“ i docent na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu Borjan Mitrović istakao je da je u okviru izložbe planirana i organizacija nekoliko pratećih predavanja.

- Večeras smo imali priliku da slušamo predavanje našeg uvaženog kolege Borisa Bulatovića iz Novog Sada, naučnika sa izuzetnim istraživačkim iskustvom, koji je proveo godine na slavističkim institutima u inostranstvu. Rezultat njegovih istraživanja je, između ostalog, i knjiga „Oklevetana književnost“, a večeras je govorio o tumačenju recepcije Ive Andrića u postjugoslovenskom kontekstu - rekao je Mitrović.

On je naveo da je tema predavanja bila način na koji se Andrić čita sa različitih ideoloških, društvenih i političkih stanovišta u godinama, odnosno decenijama nakon raspada jugoslovenske zajednice do danas.

- Mogli bismo reći da je večerašnje predavanje na neki način nastavilo priču na kojoj smo mi stali, zaključno sa 1975. godinom. Ipak, generalni cilj ove izložbe nije strogo vezan samo za teme koje su predstavljene na plakatima, već da na neki način  otvorimo širi tematski obuhvat - dodao je Mitrović.

Govoreći o današnjem čitanju Andrićevog djela, Mitrović je rekao da otklon postoji u mnogim sredinama, ali da taj otklon dolazi od određenih činilaca, društvenih faktora i pojedinaca.

- Mislim da je Andrić kao književnik preživio sve diobe i sva pogrešna, neknjiževna tumačenja i da i dalje živi među čitalačkom publikom na isti onaj način na koji je živio i u decenijama prije nas – zaključio je on.

Foto: katera.news

Doktor Boris Bulatović iz Novog Sada, gostujući profesor na Institutu za slavistiku Univerziteta u Vroclavu u Poljskoj, istakao je da se izučavanjem djela Ive Andrića bavi već 15 godina, te da je Andrić jedan od autora koji su najviše pogođeni političkim dešavanjima devedesetih godina prošlog vijeka.

- Njegovi politički vidovi recepcije svedoče o jednom radikalnom interpretativnom obrtu, tako da je od pisca sa reputacijom pobornika dijaloga između suprotstavljenih kultura i civilizacija, koji je tu reputaciju stekao pre svega na osnovu simbolike mostova u njegovim romanima u uslovima izmenjenog političkog okvira sve češće predstavljan kao mrzitelj bosanskih muslimana, ideolog velike Srbije, a njegovo delo kao književna potpora velikosrpskoj ideji kao estetika za genocid - rekao je Bulatović.

On je naveo da je takav negativan recepcijski tok, u okviru kojeg se Andrić predstavlja kao anti-islamski pisac, postao jedan od značajnijih modela recepcije na ovim prostorima nakon devedesetih godina.

Govoreći o ideološkim aspektima tumačenja Andrićevog djela, Bulatović je rekao da je ono prije svega bilo predmet kritika u dijelu bošnjačke recepcije, dok je u hrvatskom kontekstu najviše bilo riječi o odbijanju da njegovo djelo bude integrisano u okvire kanona hrvatske književnosti.

- Sa srpske strane, za koju se takođe ne može reći da je imuna na političke vidove pristupa, postojao je jedan vid recepcije koji je trajao tokom ratnih godina i koji se nije u tolikoj mjeri bavio tumačenjem samog piščevog dela, već je u njemu prepoznavao ratnog saveznika, učitavajući u njegovo delo ono što su bošnjački kritičari Andrića videli, ali sa pozitivnim predznakom, kao pisca koji je u tadašnjim okolnostima ratnog haosa bio na srpskoj strani - naveo je Bulatović.

On je istakao da pojava negativnog tumačenja Andrića nije nastala devedesetih godina, ali je tada uzela najviše maha.

- Andrić je bio izložen negativnim kritikama još od tridesetih godina, pa sve do šezdesetih nakon dobijanja Nobelove nagrade. To je geneza tog negativnog recepcijskog toka -  rekao je Bulatović.

On je dodao da negativan odnos prema Andriću nije ograničen samo na prostor bivše Jugoslavije, već da je došlo i do internacionalizacije takvih stavova kroz rad pojedinih inostranih slavista.

Na pitanje koliko politike ima u Andrićevom djelu, a koliko Andrića u politici, Bulatović je rekao da je političkih elemenata u njegovom stvaralaštvu mnogo manje nego što se to predstavlja u najrigidnijim tumačenjima.

- Mislim da to ne predstavlja neki bitan segment njegovog djela. Riječ je o političkom učitavanju iz potpuno vanknjiževnih pobuda, u uslovima u kojima je nacionalno svrstavanje postalo veoma bitno. Nažalost, to nije fenomen koji je trajao  svega nekoliko godina tokom rata, nego čini mi se da je to nepovratan proces u jednom segmentu akademske kritike i na ovim prostorima, ali i u inostranstvu - istakao je Bulatović.

On je dodao da se Andrić u zapadnoj slavistici i dalje prije svega doživljava kao jugoslovenski, a ne srpski pisac.

Mislim da bi, ukoliko bi se o njemu govorilo isključivo kao o srpskom piscu, ti negativni odjeci bili mnogo oštriji i brojniji i u međunarodnim okvirima nego što je to danas slučaj - zaključio je Bulatović.