U temelju crkve koja se nalazi u selu Milavići između Berkovića i Bileće nedavno je otkopana dragocjena krstionica, a još ranije u okviru arheoloških istraživanja pronađene su minđuše i dugmad za koje se smatra da su srednjovjekovna zaostavština neprocjenjive vrijednosti.

Bogatstvo koje ima to nalazište izuzetno je vrijedno, pa su se kao opravdana pokazala istraživanja na ovom lokalitetu koja traju već četiri godine.

Rekla je to za “Glas Srpske” arheolog Republičkog zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske Ljiljana Vrućinić i naglasila da se ovaj tip krstionica vezuje za krug spomenika oko drevnog antičkog grada Salone.

- Istraživanja traju još od 2019. godine i sprovedena su na arheološkom nalazištu Milavići i arheološkom nalazištu Ploče u Hateljima, između Bileće i Berkovića. Arheološko nalazište Crkvina u Milavićima obuhvata nekropolu sa stećcima i aktivno pravoslavno groblje, a nekropola sa stećcima druga je po veličini u Hercegovini, poslije Krekova u Nevesinju. Toponim Crkvina uvijek upozorava na mogućnost pronalaska građevinskih ostataka - rekla je Vrućinićeva.

Prema njenim riječima, minđuše su nađene još lani u dijelu građevine, gdje su i ranije vođena geofizička istraživanja ukazala na postojanje građevinskih ostataka, a njihova konzervacija obavljena je u Sloveniji.

- Sada su pronađeni zidovi čije konture nisu u potpunosti jasne, ali je posebnu važnost imalo otkriće krstobrazne krstionice, a preliminarni zaključak je da je to ranohrišćanski period na osnovu analogije na sličnim arheološkim nalazištima - rekla je Vrućinićeva.

Područje Hercegovine na mapi je arheoloških istraživanja Srpske i zauzima posebno mjesto, čemu svjedoče i brojni stručnjaci sa eminentnih svjetskih Univerziteta, prije svega engleskog Redinga i Kembridža iz SAD.

- Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa ima zadatak da vrši nadzor nad sprovođenjem odobrenja za arheološka iskopavanja i istraživanja, a rukovodilac istraživanja je Saša Čaval i slovenački Institut za antropološke i prostorne studije, koji djeluje u okviru Akademije nauka i umjetnosti - rekla je Vrućinićeva.

Prema njenim riječima, saradnja sa međunarodnim istraživačima značajna je u smislu korišćenja savremene opreme za arheološka iskopavanja i istraživanja, a posebno u domenu naknadnih laboratorijskih analiza koje ne postoje u Srpskoj.

Pronalazak krstionice, izuzetno rijetkog i jednog od najljepših nalaza koji je pronađen na ovom prostoru pa i šire, te naušnica koje vjerovatno označavaju pripadnost sloju elite, ali i brojni drugi pokretni nalazi govore u prilog tezi da je arheološko nalazište Milavići jedno od najznačajnijih kod nas.

- Tokom ove godine započeta su i arheološka istraživanja u okviru praistorijskog tumula na području sela Baljci, a koja bi trebalo da budu nastavljena i sljedeće godine. Za ovaj segment arheoloških istraživanja zadužena je Lucija Grahek ispred slovenačkog Instituta za arheologiju - rekla je Vrućinićeva.

Skeletni ostaci

Crkva Svetog arhangela Mihaila u Trnovom dolu kod Bileće nakon dvije godine je obnovljena, a prilikom radova na tom hramu, koji je nacionalni spomenik BiH, arheolozi su otkrili kulturna dobra od velikog značaja.

- U toku tih istraživanja pronađeni su grobovi i skeletni ostaci pravoslavnog stanovništva toga kraja stari više vijekova - rekla je Vrućinićeva.

Piše: Miloš Vasiljević