Uoči obilježavanja 110 godina od Kajmakčalanske bitke, na Srpskom vojničkom groblju u Bitolju završeno je postavljanje oko 600 obnovljenih krstova.

Radovi su izvedeni zahvaljujući sredstvima koja je za projekat obnove odobrilo Ministarstvo kulture, predvođeno ministrom Nikolom Selakovićem, uz angažovanje državnog sekretara Dejana Antića.

Za Zorana Žugića, predsjednika Zajednice Srba u Makedoniji i čuvara sjećanja na stradalnike Solunskog fronta, ovo je ostvarenje želje na koju se čekalo decenijama.

- Više od skoro 30 godina vapili smo za jednim ovakvim projektom - da srpskom vojničkom groblju vratimo dostojanstvo i boje naše trobojke, onako kako je bilo pre Drugog svetskog rata. Zahvaljujući Ministarstvu kulture, ministru Nikoli Selakoviću i državnom sekretaru Dejanu Antiću, uspeli smo da obnovimo i postavimo oko 600 krstova - rekao je Žugić.

On je naveo da je prva faza završena upravo pred obilježavanje godišnjice Kajmakčalanske bitke, dok je naredna etapa već u pripremi. Cilj je da do kraja godine bude obnovljeno čitavo Srpsko vojničko groblje u Bitolju.

Žugić – Dejan Antić državni sekretar nesebično pomagao kulturi sjećanja na stradalnike velikog rata

- Ostaje još posla, ali verujem da ćemo već od ponedeljka krenuti u drugu fazu. Deo sredstava obezbediće naši ljudi iz Severne Makedonije i Srbije, a očekujemo i nastavak podrške Ministarstva kulture. Namera je da do Nove godine čitav memorijal ponovo izgleda dostojanstveno, kako i priliči onima koji su dali život za Srbiju - istakao je Žugić.

AMANET KOJI ČUVA IMENA I SLOBODU

Na Srpskom vojničkom groblju u Bitolju počiva 1.321 vojnik iz balkanskih ratova i Prvog svjetskog rata, a mnogi među njima pali su 1916. godine u surovim borbama na Kajmakčalanu. Zato obnova krstova nije samo posao kamena i boje, to je povratak imena, dostojanstva i vječne zahvalnosti junacima čiji su grobovi predugo bili skrajnuti od očiju javnosti.

Žugić i članovi Zajednice Srba u Makedoniji brinu o više od 70 srpskih vojničkih grobalja širom Sjeverne Makedonije. Za njega je to više od dužnosti: to je amanet koji je naslijedio od oca, nekadašnjeg čuvara Srpskog vojničkog groblja u Bitolju, i zavjet da sjenke palih ratnika nikada ne ostanu bez molitve, krsta i pamćenja.

BROJEVI NA KRSTOVIMA ČEKAJU IMENA JUNAKA

Na obnovljenim krstovima za sada stoje samo brojevi, ali postoji nada da bi uskoro mogla biti rasvjetljena i imena junaka koji pod njima počivaju. Spisak je decenijama bio nedostupan, a za njim se dugo tragalo po državnim i privatnim arhivama. Prema informacijama do kojih je došla Srpska zajednica u Bitolju, moguće je da će se do dokumentacije ipak doći, što bi predstavljalo veliku stvar za potomke - mnogi bi prvi put mogli da saznaju gdje počivaju njihovi preci i da brojevi na krstovima ponovo dobiju ime i prezime.