Nestašica jaja nije problem samo u Evropi, već i u SAD, gdje su pojedini trgovci morali da uvedu ograničenja kupovine po osobi.
Širenje ptičjeg gripa u Evropi i šire, uključujući SAD, uzrokuje ozbiljne poremećaje u sektoru peradarstva.
Ova bolest, prisutna od 2022, nastavlja da izaziva probleme u Italiji, Poljskoj, Francuskoj, Portugalu, Njemačkoj, Velikoj Britaniji i drugim zemljama. Očekuje se da će se manjak jaja na tržištu EU dodatno osjetiti uoči Vaskrsa.
Statistički podaci Evrostata pokazuju da je u januaru 2025. u odnosu na januar 2024. veleprodajna cijena jaja u Belgiji porasla 7.9 odsto, dok je na mjesečnom nivou, u odnosu na decembar 2024, povećana za čak 15.6 procenata. U drugim zemljama takođe su zabilježeni značajni skokovi cijena: u Nizozemskoj 15.3 odsto, Poljskoj 12.3 procenta, Francuskoj 2.4 odsto, Španiji 3.3 procenta.
Prosječna cijena jaja u EU u januaru je iznosila 249.59 evra/100 kg, što je porast od 10.3 odsto u odnosu na godinu prije i 5.4 procenta u poređenju s decembrom 2024. U Hrvatskoj je pak cijena pala na 242.96 evra/100 kg, uz godišnje smanjenje od 7.7 odsto i mjesečno od 1.8 procenata.
Šta je uticalo na kretanje cijena u Hrvatskoj?
Nije sasvim jasno je li na ovakva kretanja cijena u Hrvatskoj uticala odluka Vlade o "zamrzavanju” cijena jaja M klase iz kaveznog uzgoja od septembra 2023, ili pak pojačan uvoz iz Ukrajine, koji je krajem 2024. dostigao brojku od 100 miliona komada - što čini petinu domaće proizvodnje.
Trgovci naglašavaju da su troškovi domaće proizvodnje visoki, što dovodi do dominacije privatnih robnih marki s uvoznim jajima na policama. Takođe, hrvatski proizvođači mogu da ostvare bolje cijene prodajom u inostranstvu, pa se Hrvatima može dogoditi da domaća jaja postanu sve teže dostupna na njihovom tržištu.
Prema podacima Tržišno-informacijskog centra Ministarstva poljoprivrede (TISUP), u januaru su veleprodajne cijene konzumnih jaja iz kaveznog uzgoja u Hrvatskoj bile niže za 1.1 do 4.6 odsto u odnosu na decembar 2024, dok su jaja iz podnog uzgoja pojeftinila 5.1 do 8.8 procenata. Prosječna cijena najprodavanijih jaja iz oba sistema uzgoja bila je 0.16 evra/komad za razred L te 0.15 evra/komad za razred M, dok se u nekim državama EU prodaju i po 0.20 evra/kom.
Marko Brajević, direktor firme "Perfa ovo", koja se bavi prodajom svježih jaja iz različitih sistema uzgoja, uključujući bio i slobodni uzgoj, ističe kako rast cijena na evropskom tržištu odražava smanjenje proizvodnje.
- Ptičji grip u EU rezultirao je usmrćivanjem gotovo više desetina miliona nosilja tokom 2023. (10 miliona godišnje snese oko tri milijarde jaja), a krajem ljeta i početkom jeseni prošle godine došlo je do nove epidemije. Usmrćivanje peradi jedini je način borbe protiv ove bolesti. Zbog toga postoji opravdan strah od nestašice jaja na tržištu EU, posebno tokom perioda povećane potražnje u vrijeme Vaskrsa - tvrdi Brajević.
Nestašica jaja nije problem samo u Evropi, već i u SAD, gde su pojedini trgovci morali da uvedu ograničenja kupovine po osobi.
Američko Ministarstvo poljoprivrede predviđa dalji rast cijena jaja od 41.1 odsto tokom 2025. godine.
- U nekim dijelovima SAD, poput Njujorka, veleprodajna cijena velikih jaja porasla je na 7.24 dolara, a u Kaliforniji na 8.35 dolara po pakovanju od 12 komada - kaže Brajević, a prenosi "b92".
