Brojna zakonska rješenja, zbog kojih su se lomila koplja između pozicije i opozicije u najvišem zakonodavnom tijelu Republike Srpske, ostala su mrtvo slovo na papiru.

Zakon o neprimjenjivanju zakona i zabrani djelovanja vanustavnih institucija BiH, usvojen u februaru, još je na snazi, a iste te "vanustavne" institucije u Republici Srpskoj rade šta im se god prohtije, što dokazuju brojne akcije koje su, pod dirigentskom palicom Tužilaštva i Suda BiH, izveli policajci Državne agencije za istrage i zaštitu (SIPA).

Istovremeno, Regionalna kancelarija SIPA u banjalučkom naselju Rebrovac, udaljena manje od deset minuta vožnje od sjedišta Narodne skupštine Republike Srpske (NS RS), a koja je ovu agenciju proglasila vanustavnom, i danas, nepunih pet mjeseci kasnije, radi punim kapacitetom.

Tog, 27. februara, u parlamentu BiH je usvojen i Zakon o dopuni Krivičnog zakonika Republike Srpske, kojim je propisano da će nepoštovanje odluke institucija i organa Republike Srpske u institucijama BiH ili jedinicama lokalne samouprave biti kažnjivo zatvorom od šest mjeseci do pet godina, ali ni to zakonsko rješenje nije u praksi donijelo ništa novo.

Uostalom, baš kao i Zakon o Visokom sudskom i tužilačkom savjetu (VSTS) BiH, jer VSTS Republike Srpske, čije je formiranje planirano, još nije dobio ni svoje obrise, a istovremeno VSTS BiH redovno imenuje sudije i tužioce u Republici Srpskoj.

Vratimo li se nekoliko godina unazad, sjetićemo se da je parlament Republike Srpske izglasao i Zakon o lijekovima i medicinskim sredstvima, na sjednici održanoj 20. oktobra 2021, ali agencija za lijekove u Srpskoj ni gotovo četiri godine kasnije nije ugledala svjetlo dana.

Slobodan Stanić, bivši ministar zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske, podsjeća da se aktuelni ministar Alen Šeranić našao na američkim sankcijama zbog usvajanja Zakona o lijekovima i medicinskim sredstvima RS, a agencija nije proradila. Stanić, pritom, podsjeća da je Republika Srpska imala svoju agenciju za lijekove, a kako dodaje, ista politika, koja ju je utopila na nivo BiH, sjetila se da je vraća, što je odmah osuđeno na propast.

- Druga stvar, sama agencija za lijekove, bez granične i carinske službe, nema nikakvu funkciju. Jer, kako će lijekovi proći granicu? Prema mom mišljenju, oni koji su tu nadležnost prenosili, trebali su da misle o tome da ju je mnogo lakše prenijeti, nego vratiti. To nije jedini slučaj. Postoji hrpa zakona koje je Narodna skupština donijela i bojim se da inflacija donošenja tih zakona, koji se ne sprovode, derogira NS RS - rekao je Stanić za "Nezavisne novine".

Nebojša Vukanović, član Zakonodavnog odbora u NS RS, ističe da zakoni koje usvaja NS RS služe za trgovinu, te ocjenjuje da se Milorad Dodik, lider SNSD-a, "poigrava skupštinom da bi slao poruke međunarodnoj zajednici".

- Postali smo predmet podsmijeha, svi nam se rugaju i smiju zbog toga što radimo, ali, nažalost, dok god se građani ne pobune, neće nam biti drugačije - rekao je Vukanović za "Nezavisne novine".

Novinar iz Banjaluke Đorđe Vujatović kaže da ti zakoni nisu usvajani da bi se poštovali, nego da podignu političke tenzije i izazovu reakciju, prije svega bošnjačkih političara i međunarodne zajednice.

- Aktuelna vlast je ionako iznad svih zakona. U zemlji u kojoj odgovornost u javnom sistemu ne postoji, postalo je, nažalost, normalno da se zakoni ne poštuju. Uobičajena je to praksa, jer je stvoren politički sistem gdje je riječ jednog čovjeka zakon, a institucije postoje samo forme radi. Dakle, ne radi se ovdje o državničkoj politici i uspostavljanju pravnog sistema, nego o političkoj pijaci. Na toj pijaci, vaga nacionalnog interesa se mjeri šupljim tegovima ispraznih skupštinskih govora i aplauza velikom vođi, a prava vrijednost je u ličnom dobitku nekolicine osoba na vrhu - kaže Vujatović.

Prema njegovim riječima, s obzirom na čestu praksu da ni formalni predlagači, pa čak i ovi koji usvajaju zakone i zaključke dobiju radne materijale neposredno prije sjednice, onda ne treba da čudi što se to ne poštuje.

- Tako su devalvirani građani, javnost, institucije i u konačnici Republika Srpska. To je igra prava i demokratije da bi se zamaskirala autoritarna vlast. Ne znam da li su jadniji građani koji stvarno vjeruju u to ili predstavnici stranaka koji promovišu te zakone, a za nekoliko dana brane gaženje tih istih zakona - rekao je Vujatović za "Nezavisne novine".