U Crkvi Svetog Vasilija Blaženog, na Crvenom trgu u Moskvi je na današnji dan 1990. godine služena prva liturgija, pune 73 godine nakon Oktobarske revolucije i dolaska na vlast boljševika.

Ova crkva podignuta je između 1550. i 1560. godine i izgrađena je prema naredbi vladara Ivana Groznog, koji je želio da obilježi svoja osvajanja nakon velike ruske pobjede nad Tatarima.

Izgradili su je arhitekte Barma i Postnik.

Rusko carstvo ušlo je u 20. vijek kao najveća pravoslavna država na svijetu. Oko 90 miliona ljudi, od ukupno 125 miliona ruskih građana, bili su pravoslavci.

Na području Rusije bilo je izgrađeno oko 50.000 crkava.

Nakon Oktobarske revolucije u kojoj na vlast dolaze komunistički boljševici, koji su bili izrazito protivcrkveno nastrojeni, počinje uništavanje religije, a posebno pravoslavlja.

Boljševici nisu sasvim zabranili crkvu, jer bi to, ipak, izazvalo otpor velikog dijela građana, koji ionako nisu objeručke prihvatili novu komunističku vlast.

Prvi potezi bili su ukidanje prava glasa sveštenicima i zatvaranje nekih manastira i crkava.

Lider boljševika Lenjin naredio je konfiskaciju crkvene imovine širom Rusije pod izgovorom pomaganja siromašnima.

Nasilne konfiskacije izazvale su sukobe, te je tokom konfiskacija ubijeno oko 2.000 sveštenika i svih onih koji su htjeli da sačuvaju crkvenu imovinu.

Vlast je iste godine uhapsila patrijarha Tihona koji je do svoje smrti 1925. godine često bio na meti komunističke represije.

Tokom dvadesetih i tridesetih godina prošlog vijeka sovjetska vlast nastavila je represiju nad crkvom. Prema zakonu, građanima je bilo dopušteno da budu vjernici, ali nisu smjeli propagirati svoja vjerovanja. Istovremeno, antivjerska propaganda bila je zakonita i raširena.

Istoričari smatraju da je tokom tridesetih godina 20. vijeka oko 100.000 ljudi osuđeno u slučajevima u vezi sa crkvom.

Drugi svjetski rat promijenio je službenu politiku vlasti prema crkvi. Suočen sa najezdom nacista, Staljin je dopustio da se sveštenici pojave na frontu među vojnicima.

Građanima je opet bilo dozvoljeno da javno slave Vaskrs, Božić i ostale vjerske praznike.

Staljinova smrt 1953. godine označila je novi priod nesloge crkve i vlasti, ali ovaj put sa puno blažim posljedicama.

Nikita Hruščov pokrenuo je novi talas antireligijske kampanje u periodu 1958. do 1965. godine, ali nova represija bila je više ekonomskog tipa, te se ogledala u povećanju poreza crkvi.

Tek dolazak na vlast Mihaila Gorbačova označio je prekretnicu u odnosima vlasti i crkve.

Iako je Gorbačov bio ateista, dopustio je građanima javno slavljenje crkvenih običaja, a 1988. godine lično je podržao nacionalnu proslavu - hiljadu godina hrišćanstva u Rusiji.

Tek 1991. godine vlast je usvojila novi zakon o vjerskim slobodama koji je u potpunosti ukinuo sovjetske restrikcije crkvi.