Epidemija pušenja jedna je od najvećih prijetnji javnom zdravlju, značajno opterećuje zdravstveni sistem, pa su i novi zdravstveni propisi o zabrani pušenja u zatvorenim javnim prostorima usmjereni na prevenciju hroničnih bolesti, rečeno je u Institutu za javno zdravstvo Republike Srpske.

Povodom Nacionalnog dana borbe protiv duvanskog dima, 31. januara, u Institutu su rekli Srni da je aktivno pušenje direktno povezano sa malignim oboljenjima, posebno rakom pluća, bronha, grla, usta i drugih organa disanja, hroničnim opstruktivnim bolestima pluća.

Takođe, povezuje se i sa drugim respiratornim, ali i kardiovaskularnim bolestima, uključujući infarkt miokarda i moždani udar, bolestima perifernih krvnih sudova, hroničnim bronhitisom i emfizemom, problemima sa reprodukcijom, kao što su smanjenje plodnosti i negativni ishodi u trudnoći.

Specijalista higijene i zdravstvene ekologije u Institutu Dušanka Danojević istakla je zabrinjavajući podatak da se 17,4 odsto mladih u Republici Srpskoj uzrasta od 13 do 15 godina izjasnilo da će nastaviti da konzumira duvan i duvanske proizvode.

Ona je navela podatke Globalnog istraživanja pušenja koje je sprovedeno 2018. godine, prema kojem je u Republici Srpskoj kod školske djece i omladine uzrasta od 13 do 15 godina pušenje bilo rasprostranjeno i u populaciji najmlađih, čak 38,9 odsto.

Od toga je, kaže, bilo 41,1 odsto dječaka i 36,8 odsto djevojčica, koji su probali duvan ili neke druge duvanske proizvode.

Danojevićeva je naglasila da je novi Zakon o zaštiti zdravlja stanovnika Republike Srpske od duvanskih i ostalih proizvoda za pušenje značajan korak za zaštitu zdravlja i prevenciju oboljenja jer zabranjuje reklamiranje, promocije i sponzorisanje proizvoda za pušenje, te ograničavanje prodaju maloljetnima.

Ona smatra da treba smanjiti dostupnost aromatizovanih novih proizvoda koji su posebno dizajnirani za mlade, a svode se na uživanje u pari u kojoj se ograničavaju doze nikotinskih soli i koncentrisane karakteristične arome, koje su kao hemikalije veoma toksične za tinejdžere.

Naglasila je da je prioritetni cilj zaštita i unapređenje zdravlja djece i mladih, kao najosjetljivih grupa u društvu, a da je dosljedna primjena zakona ključan korak ka zdravijem okruženju i odgovornijem odnosu prema javnom zdravlju.

- Globalna zdravstvena strategija i preporuke od Svjetske zdravstvene organizacije podržavaju potpune zabrane pušenja u javnim zatvorenim prostorima kao efikasnu mjeru smanjenja zdravstvenih rizika - rekla je Danojevićeva.

Ona je napomenula da opšti podaci za Republiku Srpsku sugerišu da je veliki dio umrlih od kardiovaskularnih bolesti, raka pluća i hronične opstruktivne bolesti pluća povezan sa pušenjem, koje uzrokuje i značajan udio prijevremenih smrti i bolesti, a time i veći teret za zdravstveni sistem.

Ukazala je da pasivno pušenje predstavlja značajan zdravstveni rizik jer sadrži isti skup štetnih supstanci kao i aktivno, povećava rizik od srčanih i plućnih bolesti čak i kod onih koji ne puše, a posebno je opasno za zaposlene u okruženjima bez zabrane pušenja.

Ona je navela da je epidemija pušenja jedna od najvećih prijetnji javnom zdravlju sa kojom se svijet ikada suočio i odgovorna je za više od sedam miliona smrtnih slučajeva godišnje, uključujući 1,6 miliona nepušača koji su izloženi pasivnom pušenju.

- Oko 80 odsto od 1,3 milijarde korisnika duvana u svijetu živi u zemljama sa niskim i srednjim prihodima - rekla je Danojevićeva i dodala da se u dimu cigarete nalazi više od 7.000 štetnih hemikalija.

Danojevićeva istakla da pasivno pušenje, odnosno izloženost duvanskom dimu, ima slične efekte, uključujući veći rizik od respiratornih problema, na primjer, pogoršanja astme i bronhitisa kod djece i povećanog rizika od srčanih bolesti, određenih oblika raka, čak i kod nepušača.

- Nepušači udišu 80 odsto prisutnog dima koji ulazi preko pluća, kože, sluzokože usta, oka i tako postaju žrtve sebičnosti pušača - rekla je Danojevićeva.

Podaci Svjetske zdravstvene organizacije iz 2022. godine pokazuju da na globalnom nivou najmanje 37 miliona tinejdžera, uzrasta od 13 do 15 godina, koristi neki oblik duvana, dok u Evropi u tom periodu puši 11,5 odsto dječaka i 10,1 odsto djevojčica.