Tajland je zemlja u kojoj se tradicija ne čuva samo u hramovima i muzejima. Tokom godine, ulice gradova i manjih mjesta postaju pozornice za svečane povorke, muzičke nastupe i obrede koji otkrivaju kako lokalno stanovništvo doživljava vjeru, prirodu i zajedništvo. Posjetioci tako mogu da upoznaju drugačije običaje i da razumiju zašto su pojedini datumi u tajlandskom kalendaru mnogo više od prilike za zabavu.
Festivali na Tajlandu razlikuju se po atmosferi i porijeklu. Neke manifestacije obilježavaju početak nove godine, druge su povezane sa budističkim vjerovanjima, zahvalnošću vodi ili starim narodnim predanjima. Neosporno je, Tajland privlači turiste svojom kulturom, a pored poznatih događaja postoje i svečanosti koje se najbolje upoznaju u manjim gradovima i provincijama.
Ako planirate putovanje u ovu azijsku zemlju, kalendar festivala može da pomogne pri izboru vremena i mjesta posjete. U nastavku predstavljamo nekoliko manifestacija koje otkrivaju različita lica Tajlanda, od vesele proslave Nove godine do svečanosti u kojima glavnu ulogu imaju svjetlost, cvijeće i drevni običaji. Pročitajte.
Songkran – tajlandska Nova godina u znaku vode
Songkran je jedan od najpoznatijih festivala na Tajlandu i tradicionalno se obilježava sredinom aprila. Prema uobičajenom kalendaru, glavni dani proslave su od 13. do 15. aprila, mada pojedini gradovi organizuju dodatne programe koji traju duže. Za mnoge posjetioce Songkran je poznat po veselim vodenim bitkama na ulicama, ali njegovo značenje daleko prevazilazi turističku zabavu.
Voda u ovoj tradiciji simbolizuje pročišćenje, sreću i novi početak. Porodice se okupljaju, odaju poštovanje starijim članovima i posjećuju hramove. Običaji uključuju i pažljivo polivanje statua Bude vodom, kao i rituale kojima se starijima upućuju dobre želje za narednu godinu. UNESKO je 2023. godine upisao Songkran na Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa čovječanstva, prepoznajući njegov značaj za porodične odnose i život zajednice.
Bangkok tokom festivala dobija posebno živu atmosferu, naročito u dijelovima grada u kojima se organizuju javne proslave. Posjetioci koji žele da učestvuju u vodenim igrama trebalo bi da zaštite telefon i dokumenta od vode i da poštuju ljude koji ne žele da budu dio tog dijela proslave.
Loj Kratong – svjetlost koja plovi vodom
Loj Kratong se održava u novembru, tokom noći punog mjeseca dvanaestog mjeseca tajlandskog lunarnog kalendara. Datum se zato mijenja iz godine u godinu. Naziv festivala povezan je sa običajem puštanja malih plutajućih ukrasa, poznatih kao kratong, niz rijeke, kanale i jezera. Prave se od prirodnih materijala, a najčešće su ukrašeni cvijećem, svijećom i tamjanom.
Običaj ima duhovnu dimenziju i povezuje se sa odavanjem poštovanja vodi, kao i sa željom da se ostave brige i neprijatna iskustva iza sebe. Kada padne mrak, obale se ispunjavaju ljudima koji spuštaju kratonge na vodu. Odrazi svijeća i mjesečine stvaraju prizor po kojem je festival prepoznatljiv, dok porodice i prijatelji zajedno učestvuju u običaju.
Sukotaj, nekadašnja prestonica tajlandskih kraljevstava, jedno je od mjesta poznatih po proslavi Loj Kratonga. Događaji se organizuju i u Bangkoku, gdje rijeke i kanali postaju središte večernjih okupljanja.
Ji Peng – hiljade svjetala iznad Čijang Maja
Na sjeveru Tajlanda, u provinciji Čijang Maj, obilježava se Ji Peng, festival koji se povezuje sa tradicijom naroda Lana. Posebnu pažnju privlače papirnati fenjeri koji se postavljaju ispred kuća i hramova, kao i svečane dekoracije koje gradskim ulicama daju drugačiji izgled. Fenjeri imaju simbolično značenje i povezuju se sa molitvama, dobrim željama i duhovnim običajima.
Ji Peng se često održava u približno isto vrijeme kao Loj Kratong, pa posjetioci mogu da naiđu na različite svečanosti tokom istog putovanja. Ipak, riječ je o različitim tradicijama. Loj Kratong je poznat po malim ukrasima koji plove vodom, a Ji Peng je prepoznatljiv po fenjerima i običajima sjevernog Tajlanda. U pojedinim programima mogu se vidjeti i tradicionalne povorke, plesovi i ukrasi koji podsjećaju na kulturno nasljeđe regije.
Vegetarijanski festival na Puketu – običaji i vjerovanja
Vegetarijanski festival na Puketu održava se prema kineskom lunarnom kalendaru, najčešće tokom jeseni. Tradicija je povezana sa kinesko-tajlandskom zajednicom, naročito sa nasljeđem Hokijen Kineza na ostrvu. Tokom devet dana učesnici se pridržavaju posebnih pravila ishrane i duhovne discipline, dok se u hramovima održavaju ceremonije posvećene pročišćenju i vjerskim običajima.
Ulice Puketa tada ispunjavaju povorke, zvuci bubnjeva i miris tamjana. Hramovi postaju središta okupljanja, a posebni štandovi nude jela bez mesa i druge sastojke životinjskog porijekla. Ovom prilikom možete upoznati kuhinju koja se razlikuje od uobičajene tajlandske ponude, ali i da vidite koliko su porodične tradicije i vjerovanja važni za lokalnu zajednicu.
Pojedini obredi mogu biti intenzivni i neobični za ljude koji ih prvi put posmatraju. Pratite uputstva organizatora, da ne ometate učesnike i posebno budite pažljivi prilikom fotografisanja vjerskih ceremonija. Zvanična turistička organizacija Tajlanda predstavlja ovaj festival kao važan dio kulturnog nasljeđa Puketa, a njegov program i datumi mogu se provjeriti na portalu Turističke uprave Tajlanda.
Fi Ta Kon – festival duhova i narodnih predanja
U provinciji Loje, na sjeveroistoku Tajlanda, održava se Fi Ta Kon, poznat i kao festival duhova. Proslava je povezana sa lokalnim predanjima i budističkom pričom o princu Vesantara, čiji je povratak, prema tradiciji, bio toliko radostan da su se čak i duhovi pridružili slavlju. Događaj se obično održava u okviru višednevne svečanosti, a tačan datum utvrđuje se u saradnji sa lokalnim duhovnim vođama.
Najupečatljiviji dio festivala su učesnici koji nose maske napravljene od drveta, pletenih materijala i drugih lokalno dostupnih sirovina. Maske su često jarkih boja i imaju naglašene crte lica. Učesnici plešu, šale se sa publikom i prolaze ulicama u povorkama, dok se uz njih održavaju muzički i kulturni programi.
Fi Ta Kon se razlikuje od velikih gradskih festivala po tome što je duboko vezan za lokalnu zajednicu. Posjeta je prilika da se upoznaju običaji koji nisu nastali radi turističke ponude, već su se prenosili generacijama. Pošto datum nije uvijek unaprijed poznat u kalendaru za cijelu godinu, putovanje u Loje treba planirati tek nakon provjere aktuelnih obavještenja.
Kada planirati putovanje zbog festivala na Tajlandu
Festivali na Tajlandu održavaju se tokom cijele godine, ali izbor datuma zavisi od toga kakvo iskustvo želite. April je pogodan za Songkran, dok novembar donosi Loj Kratong i svečanosti Ji Penga. Jesenji mjeseci mogu biti dobar izbor za posjetu Puketu tokom Vegetarijanskog festivala, dok se datumi pojedinih lokalnih manifestacija objavljuju tek bliže održavanju.
Prije kupovine avionskih karata provjerite kalendar zvanične Turističke uprave Tajlanda i lokalnih organizatora. Datumi festivala koji prate lunarni kalendar mijenjaju se svake godine, a pojedine ceremonije održavaju se samo u određenim naseljima. Rezervacija smještaja unaprijed posebno je korisna za popularne događaje u Čijang Maju, Bangkoku i na Puketu.
Festivali otkrivaju Tajland kroz običaje koji su i dalje dio svakodnevnog života njegovih stanovnika. Od vode koja simbolizuje novi početak do voska koji se pretvara u složene umjetničke oblike, svaka proslava nosi priču o vjeri, prirodi i zajedništvu. Putovanje planirano oko jednog od ovih događaja može zato postati prilika da Zemlju osmjeha upoznate i izvan njenih poznatih plaža i turističkih centara.
Piše: Srbijanka Stanković
