Istočno Sarajevo je izraslo tiho, iz potrebe čovjeka da iščupane korijene ponovo poveže sa zemljom i negdje ostane. Da nešto sačuva i nekome pripada.

Nastalo je iz vremena velikih istorijskih lomova, stradanja i borbe srpskog naroda da sačuva svoje ognjište, identitet i pravo na opstanak na ovim prostorima.

Na temeljima žrtve, istrajnosti i zajedništva izraslo je Istočno Sarajevo kao svjedočanstvo jednog vremena i naroda koji je, uprkos stradanju, ostao na svojoj zemlji.

Istoriju ovog prostora ispisali su važni događaji, ratni putevi, formiranje brigada i jedinica, ali i lične priče ljudi koji su nosili teret vremena u kojem su živjeli. Svaka ulica, spomen-obilježje i mjesto u Istočnom Sarajevu čuva dio tog kolektivnog pamćenja.

Upravo zato pokrećemo seriju tekstova posvećenu značajnim istorijskim događajima, ratnim brigadama, stradanju i mjestima koja su obilježila nastanak i razvoj Istočnog Sarajeva.

Kasindolski bataljon

Kasindolski bataljon je bila elitna jedinica Vojske Republike Srpske (VRS) u sastavu Sarajevsko-romanijskog korpusa, koja je čuvala izuzetno važnu i dugu liniju fronta. Sa 450 pripadnika, bataljon je dao ogroman doprinos u odbrani Republike Srpske tokom Odbrambeno-otadžbinskog rata, a za odbranu Republike Srpske živote je dalo 99 pripadnika Kasindolskog bataljona.

Zona odgovornosti Kasindolskog bataljona obuhvatala je izuzetno dugu, zahtjevnu i strateški važnu liniju fronta koja se protezala od Kijeva (Trnova) i Treskavice pa sve do Olova. Ova geografska šina predstavljala je ključni bedem u odbrani južnog i istočnog dijela tadašnjeg Srpskog Sarajeva.

Bataljon je bio isključivo defanzivnog karaktera, a primarni cilj je bilo očuvanje kućnog praga i odbrana civila u naselju Kasindo i širem području tadašnje Srpske, današnje Istočne Ilidže.

Prema svjedočenjima preživjelih boraca i komandnog kadra, jedinica na svom sektoru nije izvodila napadna dejstva radi zauzimanja tuđe teritorije, već je cilj bio isključivo čuvanje sopstvenih ognjišta, sela i civilnog stanovništva.

Jedan od najvažnijih taktičkih zadataka bataljona bio je neposredna zaštita Kasindola, gdje je tokom rata uspostavljena jedna od najvažnijih srpskih ratnih bolnica. Borci su uspjeli spriječiti prodore snaga tzv. Armije BiH koji bi direktno ugrozili bolničke kapacitete i stotine ranjenika zbrinutih u objektima nekadašnjeg depadansa.

Jedinica je pretrpjela velike gubitke već na samom početku Odbrambeno-otadžbinskog rata. Prvi borci su stradali 10. jula na lokalitetu Klanac, uključujući i četvoricu komandanata interventnog voda.

Kasindolski bataljon je svoje borbene zadatke na terenu izvršavao u bliskom sadejstvu i koordinaciji sa Prvom i Drugom sarajevskom brigadom, kao i pratećim oklopnim jedinicama lociranim na tom prostoru.

Lokalitet klanac, udaljen oko 10 kilometara od samog naselja Kasindo, bio je ključna tačka na kojoj je u ljeto 1992. godine uspostavljena prva odbrambena linija. Upravo na ovoj poziciji, 10. jula 1992. godine, bataljon je pretrpio svoje prve ratne gubitke kada su u iznenadnim borbama poginula četvorica pripadnika interventnog voda, što je trajno obilježilo istoriju odbrane ovog kraja.

Na klancu su pale prve žrtve odbrane Kasindola. Iz zasjede, a nakon dogovora o nenapadanju sa komšijama muslimanima iz Trnova, 10. jula 1992. ubijena su četiri srpska borca i četiri ranjena. Od Klanca, preko Donjeg Kotorca, Dobrinje, do Ilidže, bila je desetine kilometara odbrambena linija, ponegdje ni 10 metara udaljene od naselja, a samo pedalj odstupanja značio bi pogrom srpskog stanovništva, ranjenih i bolesnih u bolnici Kasindo.

Boško Vujadin - jedan od najprepoznatljivijih simbola odbrane Kasindola

Kasindolski bataljon je tokom Odbrambeno-otadžbinskog rata predvodilo nekoliko izuzetnih oficira koji su za svoje vojne zasluge odlikovani najvišim ratnim priznanjima Republike Srpske.

Jedan od najprepoznatljivijih simbola odbrane Kasindola je Boško Vujadin, koji je dužnost komandanta Kasindolskog bataljona obavljao u najtežim ratnim danima. Stradao je 21. juna 1993. godine na Očađevu, gdje je otišao da obiđe položaje.

Kako je jednom prilikom rekla njegova supruga Dušanka, ona i djeca su po dolasku sa puta zatekli kovčeg.

- Boško je poginuo 21. juna 1993. godine, a sutradan smo se djeca i ja srećni vraćali kući iz Crne Gore, ne znajući šta se ovdje dogodilo. Dočekao nas je kovčeg iz mrtvačnice. Bilo je strašno - prisjetila se Vujadinova na obilježavanju Dana Kasindolskog bataljona 2016. godine.

„Pohod na klanac“ - hodočašće i odavanje počasti svim palim borcima Kasindolskog bataljona

Pripadnici nekadašnjeg Kasindolskog bataljona, njihovi potomci i članovi porodica, te brojni mještani Kasindola okupe se svake godine u junu, na „klancu“, mjestu gdje su poginuli prvi borci ovog bataljona i uspostavljena prva borbena linija.

Pohod je tradicionalna aktivnost koja se održava u sklopu manifestacije „Dani Kasindolskog bataljona“ i predstavlja jednu vrstu hodočašća i odavanja počasti svim palim borcima Kasindolskog bataljona.

„Dani Kasindolskog bataljona“ je kulturno-sportska manifestacija koju nizom prigodnih manifestacija i parastosa, u čast pripadnika ovog bataljona svake godine u junu organizuju Opštinska boračka organizacija „Ilidžanski borac“ i Opština Istočna Ilidža.

U okviru manifestacije održavaju se brojna sportska takmičenja, među kojima i turnir u malom fudbalu „Boško Vujadin“, u znak sjećanja na komandanta Interventnog voda Kasindolskog bataljona.

- Svakog juna iskoristimo priliku da se zajedno ponovo prisjetimo svih poginulih boraca Kasindolskog bataljona, da im odamo počast i pokažemo da nisu uzalud dali svoje živote za odbranu Srpske Ilice, Kasindola i svih dijelova teritorije i stvaranje Republike Srpske – rekao je Marinko Božović na otvaranju manifestacije 2025. godine.

Herojstvo se pamti

U znak sjećanja na ratni put, žrtvu i značaj Kasindolskog bataljona u Odbrambeno-otadžbinskom ratu, ulica u Istočnoj Ilidži nosi njegovo ime.

Ulica predstavlja dugačku saobraćajnicu koja povezuje nekoliko značajnih dijelova grada, graniči sa opštinom Istočno Novo Sarajevo, račva se i vodi kroz naselja Donje i Gornje Mladice prema samom naselju Kasindo.

U ulici se nalazi i spomen-obilježje na kojem su uklesana imena 99 boraca iz ovog kraja koji su dali svoje živote u Odbrambeno-otadžbinskom ratu.