Srpska pravoslavna crkva sutra će obilježiti jedan od velikih hrišćanskih praznika – Preobraženje Gospodnje, posvećeno sjećanju na događaj iz života Isusa Hrista kada se pred trojicom svojih učenika pokazao u božanskoj slavi i svjetlosti.
Prema jevanđeljima po Mateju, Marku i Luki, Isus je poveo apostole Petra, Jakova i Jovana na visoku goru kako bi se pomolio. Pred njima se preobrazio, a njegovo lice zasjalo je poput sunca, dok su mu haljine postale bijele i blistave. Uz njega su se pojavili Mojsije i prorok Ilija, sa kojima je razgovarao.
Iako jevanđelja ne navode ime gore na kojoj se događaj odigrao, hrišćanska tradicija je povezuje sa gorom Tavor u Galileji. Preobraženje se u hrišćanskom učenju tumači kao otkrivanje Hristove božanske prirode i nagovještaj njegove buduće slave i vaskrsenja.
U jednom trenutku pojavio se svijetao oblak, a iz njega se začuo glas Boga Oca: „Ovo je Sin moj ljubljeni, koji je po mojoj volji; njega slušajte.“ Učenici su, uplašeni prizorom, pali ničice, a Hristos im je prišao i rekao da se ne boje.
Preobraženje ima poseban značaj u pravoslavnoj teologiji jer se u ovom događaju istovremeno otkrivaju sva tri lica Svete Trojice – Hristos kao Sin, Bog Otac kroz glas sa neba i Sveti Duh kroz svjetli oblak. Praznik tako ukazuje na Hristovu božansku slavu, ali i na nadu u preobražaj i proslavljenje ljudske prirode.
U ikonografiji se Preobraženje prikazuje tako što Hristos stoji u središtu kompozicije, okružen božanskom svjetlošću, dok se sa njegovih strana nalaze Mojsije i Ilija. Ispod njih su apostoli Petar, Jakov i Jovan, koji, zaslepljeni prizorom, padaju na zemlju. Ova kompozicija postala je jedan od prepoznatljivih motiva pravoslavne ikonografije.
Preobraženje Gospodnje praznuje se 6. avgusta po novom, odnosno 19. avgusta po julijanskom kalendaru, pa u Srpskoj pravoslavnoj crkvi pada u vrijeme Gospojinskog posta. Zbog toga je i praznična trpeza posna.
U brojnim pravoslavnim hramovima na ovaj dan osveštava se i blagosilja grožđe i drugi plodovi. U srpskoj tradiciji naročito je raširen običaj da se prvo grožđe jede upravo na Preobraženje.
Praznik je kroz vjekove dobio i snažno mjesto u narodnoj tradiciji. Prema narodnom vjerovanju, na Preobraženje se mijenja priroda i približava kraj ljeta, pa se govorilo da se „preobražavaju i gora i voda“. U nekim krajevima postojalo je i vjerovanje da se nakon ovog praznika više ne treba kupati u rijekama i drugim otvorenim vodama.
Preobraženje Gospodnje tako u pravoslavnoj tradiciji povezuje biblijski događaj Hristovog otkrivanja u slavi sa nadom u duhovni preobražaj čovjeka i iščekivanjem budućeg života u Božjoj slavi.
