Iako su od završetka rata na ovim prostorima prošle tri decenije, status raseljenih u BiH i dalje ima 94.790 lica, a ta cifra ne pada ni proporcionalno broju izgrađenih i obnovljenim zgrada i kuća u mjestu njihovog prvobitnog prebivališta.

Pokazuje to najnoviji izvještaj Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice BiH koji se odnosi realizaciju revidirane strategije BiH za implementaciju aneksa sedam Dejtonskog mirovnog sporazuma za period 2023. i 2024. godine.

Od ukupnog broja raseljenih, koji su imali taj status na kraju 2024. godine, najviše ih je živjelo u Republici Srpskoj i to njih 58.978, dok u FBiH ima 35.589 raseljenih, a u Brčkom 223 lica.

Ukupan broj raseljenih u prošloj godini u odnosu na godinu ranije smanjen je za svega 363 osobe.

- U odnosu na ranije izvještaje u BiH nije došlo do očekivanog smanjenja broja raseljenih. Naime, taj broj se ne smanjuje proporcionalno broju izgrađenih i obnovljenih stambenih jedinica iz dva razloga - navedeno je u izvještaju Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice.

Jedan od razloga zašto ne dolazi do pada  broja raseljenih, naglašavaju, je i to što se pored obnove stambenih jedinica raseljenima, obnavljaju i stambene jedinice povratnika i izbjeglica iz BiH.

- Pored toga, drugi razlog je taj da se status raseljenog lica zadržava u mjestu raseljenja zbog ostvarivanja prava iz radnog odnosa i prava iz zakona o socijalnoj zaštiti. Baza podataka o raseljenim licima se ne ažurira, pa je veoma teško utvrditi stvarni broj raseljenih - navode u pomenutom ministarstvu i dodaju da bi se ovaj postupak unaprijedio potrebno je izvršiti  reviziju  statusa raseljenih lica.

Takođe, naglašavaju da je prilikom objedinjavanja podataka o broju raseljenih osoba za potrebe biračkih spiskova za 2024. godinu, Republički sekretarijat za raseljena lica i migracije naveo je da bi ažuriranje podataka o broju raseljenih osoba zahtijevalo sprovođenje nove registracije.

- Zakon o izbjeglicama iz BiH i raseljenim licima u BiH bi trebalo da bude izmijenjen i dopunjen i to u smislu detaljnijeg regulisanja prava povratnika, prava na stambeno zbrinjavanje i prava na naknadu štete za imovinu koja se ne može vratiti - stoji u izvještaju.

U istom dokumentu stoji da terenska istraživanja, koja je sproveo UNHCR u saradnji sa partnerima, pokazuju da je jedna trećina raseljenih  i dalje ranjiva grupa kojoj je potrebna pomoć kako bi došla do trajnih rješenja, bilo kroz lokalnu integraciju ili kroz povratak u svoje predratne domove.

Prema statističkom izvještaju UNHCR-a širom svijeta na kraju 2024. godine živjela je 26.821 izbjeglica iz BiH. Ta brojka je povećanje za 38,8 odsto u odnosu na 2023. godinu. Prema podacima UNHCR najviše izbjeglica iz BiH živi u Srbiji, Francuskoj, Danskoj te Švajcarskoj.

Projekti

U Ministarstvu za ljudska prava i izbjeglice navode da je s ciljem stambenog zbrinjavanja najugroženijih raseljenih i izbjeglih lica u toku realizacija značajnih projekata. Između ostalog, riječ je o Državnom  projektu stambenog zbrinjavanja (DPSZ) u vezi sa Regionalnim stambenim programom, te projekat "Zatvaranje kolektivnih centara i alternativnog smještaja putem osiguranja javnih stambenih rješenja", ali i projekat pomoći Vlade Hrvatske za podršku povratku Hrvata iz te zemlje u BiH.