Sarajevsko-romanijski korpus Vojske Republike Srpske (SRK VRS) bio je jedan od pet korpusa Vojske Republike Srpske. Osnovan je odlukom Glavnog štaba (Generalštaba) Vojske Republike Srpske 22. maja 1992. godine.

U znak sjećanja na najtvrđi bedem otadžbine, objavljujemo tekst preuzet iz knjige “Vojska Republike Srpske 1992-2005“, autora Danka Borojevića i Dragog Ivića.

Formiranje SRK

Sarajevsko-romanijski korpus VRS (SRK VRS) nastao je od dijelova 4. Korpusa JNA. Odlukom Predsjedništva Srpske Republike Bosne i Hercegovine o formiranju Vojske Srpske Republike BiH, 4. Korpus JNA preformiran je u SRK VRS. Na osnovu naredbe komandanta Generalštaba Vojske Republike Srpske od 22. maja 1992. godine formiran je SRK. Odlučeno je da se taj korpus razmjesti na širem području Sarajeva (Naredbom Glavnog štaba Vojske Srpske Republike BiH, str. pov. br. 02/5-31 od 4. 6. 1992. godine, određene su zone odgovornosti korpusa i naredni zadaci Vojske SR BiH.

Elementi bivše JNA pristupile su snagama lokalne TO i učestvovali su u organizovanju i popunjavanju jedinica SRK. Korpus je po formaciji trebalo da broji 22.800 ljudi. Međutim, zbog brojnih problema formacijska popunjenost ljudstvom SRK kretala se između 15.000 i 18.000 boraca, dok je prosječna popunjenost bila oko 13.000 boraca.

Zona odgovornosti korpusa

Granica zone odgovornosti SRK obuhvatala je: sjeverna i jugozapadna granica: Drinjača (uključno), Ravno brdo – tt. 1019 (isključno), prevoj Hrastić – k. 524 (uključno), Kladanj (isključno), Olovo (isključno), Dernek – tt. 1465 (uključno), s. Podgora (uključno), zapadna granica: s. Podgora, Rakovica (uključno), Hadžići (uključno), s. Presjenica (isključno), Đokin toranj – tt. 2086 (isključno), južna granica: Đokin toranj, Miljevina (isključno), Foča (isključno), rijeka Ćehotina do s. Mirčići i dalje granicom sa Crnom Gorom, istočna granica: granica sa SRJ i rijekom Drinom do s. Drinjača. ), u bivšoj zoni odgovornosti 4. Korpusa JNA.

Foto: soko-1.blogspot.com

Formiranje jedinica u Korpusu

Naredbom komandanta Generalštaba Vojske Republike Srpske str. pov. br 30/18-17 od 16. juna 1992. godine naređeno je formiranje komandi i jedinica Vojske Srpske Republike BiH, u kojoj je za SRK naređeno da se formira:·

Komanda korpusa,

Komanda stana SRK VRS,

Četvrti bataljon vojne policije (4. bvp),

Četvrti bataljon veze,

Četvrti autotransportni bataljon,

Četvrti sanitetski bataljon,

Četvrti inženjerijski bataljon,

Četvrti mješoviti artiljerijski puk (4. map),

Četvrti mješoviti protivoklopni artiljerijski puk (4. mpoap),

Četvrti laki artiljerijski puk PVO (4. lap PVO),

Četvrti izviđačko-diverzantski odred (4. IDO),·

Četvrta četa za ABHO,

Prva sarajevska mehanizovana brigada,

Druga romanijska motorizovana brigada (formiranjem Drinskog korpusa 1. novembra 1992. godine, izuzeta je iz SRK VRS i pridodata DK VRS),

Prva romanijska pješadijska brigada,

Prva ilijaška pješadijska brigada,

Prva ilidžanska pješadijska brigada,

Prva igmanska pješadijska brigada,· Treća sarajevska pješadijska brigada (formirana krajem 1993. godine od Prve vogošćanske lake pješadijske brigade, Prve rajlovačke lake pješadijske brigade i Prve koševske pješadijske brigade),

Rogatička laka pješadijska brigada (formiranjem Drinskog korpusa 1. novembra 1992. godine, izuzeta iz SRK VRS i pridodata DK VRS, a zatim preimenovana u Prvu podrinjsku laku pješadijsku brigadu),

Prva romanijska laka pješadijska brigada (kasnije preimenovana u Prvu romanijsku pješadijsku brigadu),

Prva vogošćanska laka pješadijska brigada (krajem 1993. godine ušla u sastav Treće sarajevske pješadijske brigade),

Prva koševska pješadijska brigada (krajem 1993. godine ušla u sastav Treće sarajevske pješadijske brigade),

Prva rajlovačka laka pješadijska brigada (krajem 1993. godine ušla u sastav Treće sarajevske pješadijske brigade),

Druga sarajevska laka pješadijska brigada,

Četvrta sarajevska laka pješadijska brigada.

U prvoj fazi svog postojanja, SRK je sačinjavalo trinaest brigada, tri samostalna puka za pružanje podrške i pet bataljona za tehničko održavanje i opskrbu.

U jesen 1992. godine organizovanje sastava SRK privodilo se kraju. Brigade su reorganizovane, tako da su brigade Trnovo i Novo Sarajevo pripojene Prvoj romanijskoj brigadi, a osnovana je i Prva igmanska brigada, od brigada iz Blažuja i Hadžića. Krajem novembra 1992. godine Druga romanijska motorizovana brigada i Rogatička brigada pridodate su Drinskom korpusu VRS, čime se broj brigada SRK smanjio na devet. Krajem 1993. godine i početkom 1994. godine brigade Rajlovac, Vogošća i Koševo pripojene su u novu, Treću sarajevsku pješadijsku brigadu, tako da se ukupan broj brigada smanjio na sedam.

Značajnije operacije VRS u kojim su učestvovali i borci SRK VRS

- Operacija “Lukavac-93”, je bio odgovor VRS na okupaciju Trnova, Rogoja, južnih padina Jahorine i planine Kovač i presjecanje komunikacija koje povezuju srpsku Hercegovinu sa ostalim dijelovima Republike Srpske. Cilj operacije je bio zauzimanje boljeg i povoljnijeg strateškog položaja oko Sarajeva i spajanje Istočne Hercegovine sa ostalim dijelom Republike Srpske,

- Operacija “Drina”, operacije na Nišićkoj visoravni i oko Olova,

- Operacija “Zvijezda-94”, cilj operacije je bilo zauzimanje Goražda.

Sarajevsko-romanijski korpus VRS je u Odbrambeno-otadžbinskom ratu (u periodu od 1992. do 1995. godine) imao gotovo 4.000 poginulih i preko 10.000 ranjenih. Korpusom su komandovali - pukovnik Tomislav Šipčić, general-potpukovnik Stanislav Galić i general-major Dragomir Milošević.

Načelnici štaba korpusa bili su - pukovnik Dragan Marčetić, general-major Dragomir Milošević i general-potpukovnik Čedo Sladoje.

Komanda SRK bila je u tadašnjoj Lukavici. Poslije Dejtonskog mirovnog sporazuma dio zone odgovornosti i jedinica SRK VRS prelazi u mirnodopsku formaciju VRS, i biva raspoređeno u Peti korpus VRS.